III. Konferencja 6 - 14 grudnia 2007r.

Autorzy i omawiane teksty:

  1. Joseph Rothschild i Nancy Wingfield-Dosanjh - Return to Diversity: a Political History of East-Central Europe since World War II, Oxford University Press
  2. Prof. John Merriman - A History of Modern Europe, From the Renaissance to the Present, W.W. Norton
  3. Prof.Randy Roberts - America Past and Present ,Pearson Group
  4. Prof. US History, Pearson Group (jeden z 4 podstawowych tekstów dla szkół średnich)
  5. Prof. Theodore Weeks, Maria Bucur, Frank Kidner, Ralph Mathisen, Sally McKee – współautorzy: Making Europe, Houghton Mifflin Com. (nowy tekst dla b. znanej firmy wydawniczej).

Edytorzy:

Ashley Dodge, Pearson Group
Brian Wheel, Oxford University Press

Eksperci:

Prof.James Collins, Georgetown University
Prof. Jolanta Choińska-Mika, Uniwersytet Warszawski
Prof. Wojciech Fałkowski, Uniwersytet Warszawski
Dr Dobrochna Kałwa, Uniwersytet Jagielloński
Prof. Andrzej Kamiński, koordynator Konferencji
Dyr. Robert Kostro, Muzeum Historii Polski
Dr Krzysztof Łazarski, Uczelnia Łazarskiego
Prof. Daria Nałęcz, Polska Akademia Nauk
Prof. Krzysztof Zamorski, Uniwersytet Jagielloński

Istotnym novum wprowadzonym w trakcie majowej konferencji było zajęcie się również podręcznikami dla szkół średnich, a więc dotarcie nie do setek tysięcy lecz do milionów odbiorców. W amerykańskich szkołach publicznych dobór podręczników kontrolowany jest przez stanowe departamenty edukacji. Kierownictwo departamentu edukacji jest zależne od gubernatora i kongresu każdego ze stanów, a więc uwzględnia ich wskazówki przy wyborze tekstów.

Obecnie na terenie USA „funkcjonują” cztery podstawowe podręczniki historyczne, przeznaczone dla szkół średnich. Ukazują się w łącznym nakładzie 10 milionów egzemplarzy. Podręcznik US History autorstwa prof. Randy Robertsa jest jednym z tych czterech. Należy dodać, że prof. Roberts jest autorem drugiego podręcznika dla szkół średnich pt. America Past and Present. Dlatego proponowane przez nas zmiany i uzupełnienia będą miały ogromne znaczenie z uwagi na bardzo szeroki zasięg oddziaływania. W dyskusjach brała udział przedstawicielka wydawcy tych podręczników - p. Ashley Dodge. Profesor Roberts zadeklarował uwzględnienie naszych propozycji zmian. Dotyczyły one np. wprowadzenia udziału Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych w XVIII w. Kolejną przyjętą propozycją było wskazanie na znaczenie Solidarności w upadku bloku sowieckiego w latach 80. XX w. oraz wpisanie tych wydarzeń w kontekst polityki zagranicznej prezydentów J. Cartera i R. Reagana. W obecnej wersji podręcznika informacje dotyczą wyłącznie wysiłków dyplomacji amerykańskiej i rozmów rozbrojeniowych na najwyższym szczeblu.

Innego rodzaju wyzwaniem były dyskusje nad podręcznikami dotyczącymi Europy Środkowej: Return to Diversity: a Political History of East-Central Europe since World War II i całej Europy: Making Europe. W obu przypadkach poświęcono wiele miejsca historii Polski. Praca ekspertów polegała więc obecnie na korygowaniu nielicznych błędów lub zmianie proporcji przy omawianiu poszczególnych wydarzeń, a w mniejszym stopniu na proponowaniu uzupełnień. Historia XIX-wiecznej Europy zawierała bowiem wiele faktów z naszej historii, przedstawionych ciekawie i obiektywnie.

Kolejnym wątkiem długo dyskutowanym była rola i znaczenie inteligencji, jako grupy społecznej powstałej w XIX w. Nasze propozycje zmierzały do tego, by z jednej strony pokazać ją w kontekście zmian społecznych zachodzących w całej Europie, z drugiej zaś jej działania na ziemiach polskich. W obecnej wersji podręcznika inteligencja „istniała” wyłącznie na terenie Rosji. Opieraliśmy się na wersji jeszcze nie wydanego podręcznika, a którego zamysł był omawiany z prof. T. Weeksem podczas pierwszego spotkania w grudniu 2006 r. (data publikacji to wiosna 2008 r.).

Książka Return to Diversity stanowi przykład ciekawej i ważnej monografii opisującej dzieje Europy Środkowej po II wojnie światowej. Jest ona doprowadzana przy każdym wznowieniu do wydarzeń relacjonowanych na bieżąco i stanowi bardzo często używany podręcznik akademicki na etapie studiów seminaryjnych doktoranckich. Jest to praca bardzo wartościowa i bardzo ceniona na amerykańskich uniwersytetach. Polski przykład, nasza historia i polski punkt widzenia są stale obecne na jej kartach. Dyskusja z wydawcą z Oxford University Press (autorka w ostatniej chwili odwołała przylot z przyczyn osobistych) koncentrowała się raczej na ocenie poszczególnych wydarzeń, a nie na propozycjach dodatkowych informacji i uzupełniających faktów. Szczególnie cennym wynikiem tej debaty była obietnica wydawcy, iż przed każdorazowym wznowieniem książki dojdzie do spotkania autorki z naszymi ekspertami.

W ramach konferencji goście odwiedzili kopalnię soli w Wieliczce, oglądając stare szyby i chodniki oraz zapoznając się z historią kopalni i zasadami finansowania monarchii polskiej w XV-XVII w. Drugim celem zwiedzania było Muzeum w Auschwitz. Program zapoznawania się z historią Polski składał się także z wizyty w Muzeum Powstania Warszawskiego, na Zamku Królewskim w Warszawie, odwiedzin pałacu w Wilanowie oraz zwiedzania Krakowa. Osobnym punktem programu była wspólna kolacja z członkami PAU oraz historykami z Instytutu Historii UJ. Pozwoliło to na rozszerzenie kręgu osób, z którymi podjęto interesujące dyskusje.

Zakończona właśnie konferencja, w większym stopniu niż poprzednie, koncentrowała się na roli Polski w historii całego europejskiego kontynentu. Przedstawiane i dyskutowane recenzje wpisują się zatem w szerszą debatę, dotyczącą całej Europy na temat wizji przeszłości w XIX, a szczególnie w XX w., toczoną nie tylko w naszym kraju, ale niemal we wszystkich krajach Unii. Udział w tworzeniu nowoczesnej cywilizacji europejskiej, rola poszczególnych państw i narodów w konstruowaniu współczesnego porządku politycznego i przy powstawaniu nowego kształtu Europy, wkład w tworzenie kultury i dziedzictwa Zachodu stanowią obecnie przedmiot rywalizacji politycznej i wyznaczają miejsce państw w nowo powstającej hierarchii Unii Europejskiej. Wydaje się, że wielodniowe dyskusje na konferencji polsko-amerykańskiej dobrze przysłużyły się sprawie dowartościowania naszego udziału w tworzeniu historii, kultury i cywilizacji całego obszaru Europy i Ameryki.

Wróć