VI. Konferencja 28 maja -7 czerwca 2009r.

Autorzy i omawiane teksty:

  1. Prof. Catherine Evtuhov and Richard Stites - Georgetown Univ., A History of Russia: Peoples, Legends, Events, Forces – Since 1800, Boston: Houghton-Mifflin
  2. Brian Levack - Northwestern Univ., Chicago, The West: Transformations and Encounter
  3. Edward Muir - Northwestern Univ., Chicago, The West: Transformations and Encounter
  4. Meredith Veldman - Louisiana State University, Baton Rouge - The West: Transformations and Encounters, Pearson Higher Education
  5. Mark D. Steinberg - Univ. of Illinois in Urban-Champaign A History of Russia, Oxford University Press

Edytorzy:

Nancy Blaine - Houghton Mifflin
Priscilla McGeehon - Pearson Higher Education, New York

Eksperci:

Gabor Agoston -Georgetown University
Ashley Dodge - Pearson Education, Los Angeles
Andrzej S. Kamiński
- Georgetown University
Adam Kożuchowski - PAN
Krzysztof Łazarski - Uczelnia Łazarskiego
Grzegorz Mysliwski - Universytet Warszawski
Daria Nałęcz - PAN, Uczelnia Łazarskiego
Andrzej Nowak - PAN, Uniwersytet Jagielloński

VI. konferencja „Przywracanie zapomnianej historii – wyobrażenia o historii Europy środkowo-wschodniej w anglosaskich podręcznikach akademickich”, która odbyła się w Instytucie Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej współfinansowana przez: MSZ, MNiSW, Fundację BRE Bank i Ambasadę USA w Warszawie okazała się kolejnym sukcesem. Podczas wizyty na zamku na Wawelu uczestnicy mieli okazję doświadczyć atmosfery renesansu i dostrzec polski wkład w życie kulturowe Europy. W Muzeum Powstania Warszawskiego goście zobaczyli szokujące, niezapomniane zdjęcia i obrazy zniszczonego niegdyś miasta, w którym teraz przebywali, oraz mało znanego heroizmu jego mieszkańców.

Jako pierwszy omówiony został tekst Nicholasa Riasanovskiego i Marka Steinberga pt. „A History of Russia”. Ten klasyczny podręcznik do nauki historii Rosji był edytowany przez Marka Steinberga, który uczestniczył w konferencji. Polscy historycy zaproponowali liczne zmiany z zakresu historii i relacji rosyjsko-polskich.

Dyskusję otworzyły rozważania, od kiedy Moskwę można nazywać Rosją i czy można twierdzić, że Moskwa jest spadkobierczynią Rusi Kijowskiej. Prof. Andrzej Kamiński i dr Krzysztof Łazarski szczegółowo omówili problemy, jakie te kwestie stanowią dla ukraińskiej narodowości i stosunków między Rosją a Rzecząpospolitą Obojga Narodów. Prof. Andrzej Nowak szczególnie aktywnie uczestniczył w dyskusji nad tym tekstem podkreślając rolę rosyjskiego nacjonalizmu w kształtowaniu rosyjskiej polityki wewnętrznej i traktowaniu żyjących na jej terenach mniejszości narodowych, w tym Polaków. Prof. Nowak poruszył również kilka pomniejszych kwestii, jak np. konieczność włączenia wojny o Inflanty w tłumaczenie oprochina. Dr Adam Kożuchowski zwrócił uwagę na kwestię liczb i statystyk używanych w całej książce. Publikacja korzysta ze statystyk z czasów sowieckich, w których zawsze siły rosyjskie były zdecydowanie mniej liczne od sił wroga. Szeroko dyskutowano również stan Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku.

Najbardziej ożywione dyskusje dotyczyły czasów współczesnych. Prof. Daria Nałęcz przedstawiła silny argument w kwestii znaczenia dla rosyjskiej historii „Cudu nad Wisłą”. Podobnie szeroko omawiany przez prof. Nałęcz i prof. Łazarskiego był pakt niemiecko-sowiecki i jego wpływ na państwa regionu. Sposób, w jaki opisana została II Wojna Światowa również wymagał wielu istotnych zmian, jak włączenie sprawy Katynia, czy Powstania Warszawskiego i odpowiedzi na nie władz sowieckich( w książce brak informacji na te tematy). Podczas dyskusji odkreślano zgubny wpływ narzuconego Polsce przez Rosję komunizmu i znaczenie czasów powojennych (poruszono tematykę protestów z 1956, 1968, 1970 i 1976,1980). Podczas omawiania obalenia komunizmu, podkreślono znaczenie Solidarności i papieża Jana Pawła II. W Krakowie uczestnicy widzieli byłe mieszkanie papieża oraz kwiaty i świece, które ludzie wciąż przynoszą dla upamiętnienia jego wielkości.

Kolejny tekst to podręcznik: „A History of Russia: Peoples, Legends,Events, Forces” Dyskusja skupiła się na wiekach XVIII i XIX, którymi właśnie zajmowała się prof. Evtuhov. Ta nowsza publikacja dotycząca historii Rosji znalazła zdecydowanie duże uznanie wśród polskich ekspertów. Prof. Evtuhov aktywnie uczestniczyła w dyskusjach nad tekstem Riasanovsky/Steinberg, w związku z czym nie było potrzeby powtarzania niektórych kwestii, m.in. zastosowania nazw „Moskwa” i „Rosja”.

Dr Kożuchowski dyskutował na temat Katarzyny II i jej roli w zniszczeniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów i przedstawiał te argumenty jako przeciwwagę dla szczególnie pozytywnego obrazu carycy. Przeprowadzono również szczegółowe dyskusje dotyczące polskich powstań w XIX w. i ich wpływu  na historię Rosji. Wycieczka do Łazienek w celu obejrzenia szkoły kadetów została później zorganizowana dla prof. Evtuhov. Kwestie rosyjskich polityk narodowych zostały ponownie poruszone przez prof. Nowaka.

Ostatnia omawiana książka to: „The West: Transformation and Encounters” autorstwa Meredith Veldman, Briana Levacka and Edwarda Muira. Cała trójka wraz z edytor Priscillą McGeehon wzięła udział w konferencji. Ta publikacja umożliwiła szczególnie owocną dyskusję.

Prof. Veldman uczestniczyła już w konferencji w 2007 r. i na tę edycję przywiozła poprawione rozdziały książki. Zmiany, jakie wprowadziła były oczywiste. Role Lecha Wałęsy, Jana Pawła II i Solidarności zostały zdecydowanie rozszerzone razem ze szczegółowym opisem życia w reżimie komunistycznym. Prof. Veldman wprowadziła istotne zmiany do opisu życia w Polsce podczas II Wojny Światowej  i prób, na jakie wystawieni byli ludzie w obu reżimach, komunistycznym i nazistowskim. W związku z tym, w omawianych rozdziałach zaproponowane były jedynie niewielkie zmiany.

Choć prof. Veldman przekazała wcześniej swoim współautorom propozycje zmian, to nadal kluczowe dyskusje skupiły się właśnie na stuleciach opisanych przez prof. Levacka i prof. Muira. Prof. Myśliwski miał liczne uwagi do sposobu ujęcia okresu średniowiecza oraz roli polskiego panowania królewskiego. Szczegółowo omówione zostało również powstanie Chmielnickiego. Z racji pobytu w Kazimierzu nieunikniona była debata na temat tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Do dyskusji włączyli się również prof. Evtuhov i prof. Steinberg pytając o traktowanie prawosławnych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dyskusję zamknął profesor Kamiński długim opisem przestrzeni obywatelskiej i wytoczył argumenty przeciw staremu modelowi historii, w którym historia Francji traktowana jest jako wzór. Zamiast tego prof. Kamiński stwierdził, że przetrwanie republikańskiego systemu rządów w Rzeczypospolitej jest zdecydowanie lepszym modelem dla studentów w XXI w.

Mimo, iż te dyskusje zostały teoretycznie zamknięte w sali konferencyjnej, kontynuowano je podczas spacerów po krakowskich, warszawskich i sandomierskich ulicach, a niedługo zostaną podjęte również w salach amerykańskich uniwersytetów. Wszyscy uczestnicy zgodzili się co do tego, że pobyt w Polsce przyniósł im ogromne korzyści intelektualne. Zmienione bowiem zostały nie tylko fragmenty ich książek, ale, co szczególnie istotne, również ich sposoby postrzegania Polski.

Wróć