VII. Konferencja 9 – 16 grudnia 2009r.

Autorzy i omawiane teksty:

  1. John Merriman - Yale University, ewaluowany tekst: A History of Modern Europe From the Renaissance to the Present, W.W. Norton & Co., New York
  2. Joseph Perry - Georgia State University, Atlanta, A History of Western Society, Bedford/St. Martins, Boston

Edytor:

Traci Mueller Crowell Executive Editor, World History and Western Civ., Bedford/St.Martins, Boston

Eksperci:

Andrzej S. Kamiński - Georgetown University
Adam Kożuchowski - PAN
Krzysztof Łazarski –Uczelnia Łazarskiego
John Merriman - Yale University
Daria Nałęcz – PAN, Rektor Uczelni Łazarskiego

Znaczenie VII. Konferencji wynika nie tyle z ilości dyskutowanych tekstów, co z wagi i znaczenia w świecie naukowym obecnych na niej autorów, wydawcy i popularności obu podręczników, należących do najpopularniejszych na amerykańskim rynku akademickim. Swym zasięgiem obejmują młodzież najlepszych gimnazjów oraz większość junior colleges i stanowych uniwersytetów (prof. J. Perry) oraz młodzież najlepszych uniwersytetów amerykańskich, angielskich, kanadyjskich i australijskich (prof. J. Merriman).

A History of Western Society jest jednym z lepszych, jeśli nie najlepszym podręcznikiem z serii Western/Word Civilizations. Napisany wiele lat temu, przechodzi obecnie w ręce następnej generacji historyków, o czym świadczy zakup książki przez nowe wydawnictwo. Oczywiście konieczna jest pewna rewizja jej treści i układu.Zaletą publikacji jest to, że nie wstydzi się wyjątkowości zachodniej cywilizacji, zwraca uwagę na jej unikalność oraz chrześcijańskie korzenie. Wątpliwości polskich ekspertów spotykały się zazwyczaj ze zrozumieniem ze strony gości. Nowa edycja książki poszerzona będzie o tematykę związaną z innymi, niż tylko anglosaski, francuski i niemiecki, kręgami kulturowymi. Udało się skłonić autora do uwzględnienia kwestii narodowej w Rosji w latach rewolucji, wojny 1920 r., ruchu oporu w czasie II wojny, zniuansowania opisu sytuacji w Polsce i innych krajach bloku wschodniego w okresie po tzw. destalinizacji oraz opozycji demokratycznej w komunizmie.

Pewne kontrowersje i nieporozumienia pojawiały się – jak to było do przewidzenia – w związku z pozornie drobnymi kwestiami nazewnictwa. Po dłuższych dyskusjach udało się przekonać prof. Perry’ego między innymi do zaprzestania utożsamiania wszystkich mieszkańców Związku Sowieckiego z Rosjanami (używania zamiennie „Soviets” i „Russians”), odstąpienia od określenia „Polish Corridor” w odniesieniu do Pomorza w okresie międzywojennym, odstąpienia od określeń „Nations” oraz „New Nations” w odniesieniu do państw Europy Środkowej powstałych po I wojnie światowej oraz w procesie dekolonizacji.

Omówiono z autorem wojnę polsko-bolszewicką i wschodni front w czasie I Wojny Światowej, które nie były uwzględnione w Jego książce. Prof. Perry podkreślił wpływ sowieckiej okupacji na Europę wschodnią po 1945 r., i wskazał ten fakt jako główną przyczynę wybuchu Zimnej Wojny. W innych podręcznikach, później wydanych, informacja ta nie została uwzględniona. Podobnie, ze zdumieniem zauważyliśmy niezwykłe dowartościowanie roli Polski i Solidarności w procesie obalenia komunizmu. Prof. J. Perry przyznał, iż zachował tekst prof. McKay’a pisany po 1989 r. To poniekąd oczywiste - wtedy rolę Solidarności i Polski dostrzegał niemal każdy. Dzisiejsze pokolenie historyków, jako główne wydarzenie 1989 r., przyjmuje jednak obalenie Muru Berlińskiego. Prof. J. Perry, historyk zajmujący się historią Niemiec, umieścił informację o niemieckich ruchach anty-komunistycznych w swojej książce. K. Łazarski zwrócił uwagę, że destalinizacja zaczęła się dopiero po ujawnieniu mowy Chruszczowa (w Polsce wcześniej ze względu na rewelacje Światły w Radio Wolna Europa), a nie w 3 miesiące po śmierci Stalina, zatem strajki w NRD nie były objawem spontanicznej destalinizacji. I tu refleksja: Polska powinna pilnować swojego wizerunku w kolejnych edycjach książki. W przeciwnym razie obraz naszego kraju, jaki wyłoni się czytelnikowi, może okazać się niezgodnym z naszym własnym wyobrażeniem o nas samych, czy tez z wizerunkiem Polski, jaki chcielibyśmy stworzyć i wypromować w świecie a w końcu będzie on pełen nieścisłości, a czasem wręcz błędów dotyczących faktów z naszej historii.

Pani Traci Mueller Cromwell, doświadczona edytorka z wydawnictwa Bedford, brała czynny udział w dyskusjach odnośnie do zmian w przygotowywanych do druku rozdziałach kolejnej edycji History of Western Society prof. Perry’ego. Pani T. Mueller C. była w Polsce po raz pierwszy, ale dzięki opiniom krążącym nie tylko w amerykańskiej Akademii, a także wśród najpoważniejszych domów wydawniczych o wartości naszego cyklu konferencji, nie przeżyła „kulturowego szoku”. Stwierdziła, iż Jej pozytywne oczekiwania co do przydatności naszej wspólnej pracy rzeczywiście się potwierdziły, a opinie Jej kolegów z wydawnictw, biorących udział w poprzednich konferencjach, nie były wygórowane. Pani Mueller C. obiecała również zaprosić na kolejne konferencje autorów pozostałych tomów podręcznika odnoszących się do wcześniejszych wieków, co pozwoliłoby na pełną weryfikacje polskiej historii.

Książka prof. Johna Merrimana’a A History of Modern Europe prezentuje inny typ podręcznika, skierowany do studentów historii, przyszłych specjalistów (poprzedni był dla college’ students, czyli wszystkich studiujących). Jego cykl wydawniczy jest dłuższy —następna re-edycja będzie za 5 lat. Prof. Merriman uwzględnił większość naszych uwag zgłoszonych na I konferencji - wtedy bowiem była przewidziana kolejna edycja. Obecny przegląd był więc bardziej dokładny, szczególną uwagę zwracano na niuanse. Przykładem może być np. umieszczenia niektórych faktów w złym kontekście, czego przykładem może być uwaga prof. Kamińskiego, iż pisząc bardzo dobrze o okresie I Rzeczypospolitej umieścił to w kontekście nadciągających już rozbiorów, a nie w rozdziale o państwach, które uniknęły absolutyzmu. Niuans, ale b. istotny.

Polscy eksperci towarzyszyli amerykańskim gościom w trakcie całego ich pobytu. Czas spędzony w podroży jak i podczas wspólnych posiłków wykorzystano na lepsze zapoznawanie gości z historią i kulturą kraju.

Wszyscy eksperci bardzo poważnie potraktowali swoje obowiązki recenzentów i w większości przekonali autorów i wydawcę do swoich sugestii zmian, uzupełnień lub szczegółowych interpretacji.

Profesor John Merriman w czasie pobytu uhonorowany został Medalem Komisji Edukacji Narodowej „Zasłużonego dla polskiej edukacji” wręczonym Mu przez Pana Ministra Krzysztofa Stanowskiego. Odznaczenie wybitnego naukowca przez stronę polską przyniosło Mu wiele radości i pogłębiło Jego związki z naszym krajem.

Dużą satysfakcję przyniósł, zwłaszcza prof. Merrimanowi, udział w konferencji młodych naukowców z zagranicy studiujących w Polsce w ramach projektu Kirkland, finansowanego ze środków Fundacji Edukacja dla Demokracji – Program RITA. Osoby te okazały się słuchaczami jego wykładów na You Tube, gdzie prof. Merriman poświęca Polsce wiele miejsca. Pozycja naukowa prof. Merrimana zarówno w USA jak i we Francji jest tak wysoka, że jego bliskie związanie się z Polską, jej kulturą i historią jest dla nas bardzo korzystne.

Wprowadzenie do programu konferencji spotkań z interesującymi osobami ze świata nauki, kultury i polityki uważamy za niezwykle pożyteczne także ze względu na podnoszenie opinii na temat polskiej współczesności, tak często widzianej na świecie przez pryzmat zadawnionych a niekorzystnych dla nas stereotypów. Waga takich spotkań jest niedoceniana, a znaczące, a więc bardzo zajęte osoby, reprezentujące nasz kraj, nie mają często czasu na rozmowę przy kawie lub kolacji. Gdy do takich, nielicznych spotkań jednakże dochodzi, to ich efekty widzimy w zmienianych tekstach.

W czasie obecnej wizyty niesłychanie silne wrażenie na amerykańskich gościach wywarły dyskusje z przedstawicielami polskiego Senatu: V -ce Marszałkiem Senatu, p. Markiem Ziółkowskim - reprezentującym władze Senatu - oraz Panami Profesorami: Kazimierzem Wiatrem (Przewodniczącym Komisji Nauki, Edukacji i Sportu) i Piotrem Wachem.

Zaproszenie na kolację uczestników VII. Konferencji przez Pana Marszałka Bogdana Borusewicza potwierdziło zainteresowanie najwyższych władz naszą pracą i jej efektami. Doceniono również udział amerykańskich autorów i edytorów w naszej konferencji.

Tylko raz w okresie 3 letniego cyklu naszych konferencji było widoczne podobnie silne wrażenie, a miało to miejsce podczas wizyty w Trybunale Konstytucyjnym (wedle amerykańskiego rozumienia systemu demokracji - w Sądzie Najwyższym), odbyte na zaproszenie ówczesnego Prezesa Trybunału – p. Sędziego Jerzego Stępnia.

Wróć