XI. Konferencja 14 – 25 czerwca 2013r.

Autorzy i omawiane teksty:

  1. Prof. Joshua Cole, Carol Symes - WesternCivilizations: Their History and their Culture,volume 1&2, WW. Norton
  2. Prof. Patrice Dabrowski - Poland: The First Thousand Years, Northern Illinois University Univ. Press
  3. Prof. Paul Magocsy - A History of Carpahtian-Rus’ and Carpatho-Rusyns, University of Toronto Press
  4. Prof. Michael Meng, Erica Lehrer - Constructing Pluralism: Space, nostalgia, and the Future of the Jewish Past in Poland, Indiana University Press
  5. Prof. Antony Polonsky - The Jews in Poland and Russia, volume 1(1350-1881), volume 2 (1881-1914), volume 3 (1914-2008, Littman Library of Jewish Civilization, II wydanie
  6. DrPaulina Pospieszna - Polish Democracy Assistance to Belarus and Ukraine, University of Pittsburgh Press
  7. Prof. James Shedel - Synopsis ofAustria, A Brief History of Its Creation, Its Rulers, and its Meaning, University of Pittsburgh Press

W konferencji uczestniczyli wszyscy autorzy i poniżej wymienieni wydawcy:

  1. Peter Kracht – University of Pittsburgh Press
  2. Janet Rabinowitch – Indiana Univ. Press
  3. Richard Ratzlaff – University of Toronto Press
  4. Connie Webber - Littman Library of Jewish Civilization

oraz 23-ch ekspertów z Polski, USA, Izraela, Węgier:

  1. Dr Piotr Bajda – Uniwersytet im. Kardynała Wyszyńskiego, PAN
  2. Dr Valer Bulhakau – ARCHE, Mińsk
  3. Dr Kamila Dąbrowska – Muzeum Historii Żydów Polski, UW
  4. Dr Spasimir Domaradzki – Uczelnia Łazarskiego
  5. Prof. Wojciech Fałkowski – Uniwersytet Warszawski
  6. Prof. Andrzej Kamiński – Georgetown University
  7. Prof. Dobrochna Kałwa - Uniwersytet Warszawski
  8. Prof. Igor Kąkolewski – Uniwersytet Warmii i Mazur
  9. Dr Joanna Konieczna-Sałamatin- Uniwersytet Warszawski
  10. Dr Robert Kostro – Muzeum Historii Polski
  11. Dr Adam Kożuchowski – PAN
  12. Dr Krzysztof Łazarski - Uczelnia Łazarskiego
  13. Prof. Zdzisław Mach – Uniwersytet Jagielloński
  14. Prof. John Merriman – Yale University
  15. Prof. Anna Michałowska-Mycielska - Uniwersytet Warszawski
  16. Prof. Daria Nałęcz – Uczelnia Łazarskiego PAN, MNiSW
  17. Prof. Andrzej Nowak - Uniwersytet Jagielloński, PAN
  18. Prof. Moshe Rosman – Bar-Ilan University, Tel Aviv
  19. Piotr Rudkouski – doktorant UW
  20. Prof. Endre Sashalmi – University of Pécs, Węgry
  21. Prof. Bożena Szaynok – Uniwersytet Wrocławski
  22. Prof. Marek Wierzbicki - KUL, IPN
  23. Prof. Marcin Wodziński - Uniwersytet Wrocławski

Do największych sukcesów tegorocznej Konferencji (ze względu na siłę i zasięg przewidywanego oddziaływania jak i wagę wprowadzanych zmian) należy uznać najpierw zdobycie zgody autorów Western Civilizations - W.W.Nortona, profesorów Joshua Cole i Carol Symes - na przyjazd do Polski i poddanie tego niezwykle poczytnego podręcznika akademickiego pod dokładną ocenę polskich specjalistów. Profesorowie Cole i Symes są nowymi autorami wychodzącego już od siedemdziesięciu lat podręcznika (obecnie 19-ta edycja) i zamierzają, za zgodą redakcji, wprowadzić poważne zmiany. Już na początku dyskusji okazało się, że autorzy przyjmują naszą propozycję przywrócenia w tekście właściwego miejsca krajom centralnej i wschodniej Europy. Dotychczas obszar Europy ograniczał się do Francji, Anglii, Włoch, Hiszpanii, Niemiec i Rosji. Było tam miejsce dla Mongołów i Turków, ale zabrakło dla Polaków, Litwinów, Czechów, Węgrów i krajów bałkańskich. Autorzy po zwiedzeniu Krakowa, Sandomierza, Lublina, Warszawy nie mieli już wątpliwości, że nasz kraj istniał w Europie od 10 wieków, i że należy znaleźć dla niego miejsce zarówno w tekście (liczącym 2 tys. stron!), jak i wśród ilustracji pokazujących dzieła sztuki i zabytki architektury. Fakt, że na kartach podręcznika w dotychczasowych wydaniach nie było nawet wzmianki o Janie Pawle II, a upadek sowieckiego komunizmu związany był z Gorbaczowem i murem berlińskim a nie Solidarnością, w oczywisty sposób wskazuje jak wiele pozostaje do zmienienia w tym bardzo poczytnym podręczniku i jednocześnie potwierdza, że nie ma specjalistów historii Polski wśród najpoważniejszych autorów podręczników akademickich.

Profesor Cole i Symes zaproponowali przyjazd w 2014 r. wraz z dwoma redaktorami dzieła dla poddania przygotowywanych przez nich zmian i całego tekstu pod ponowną krytyczną ewaluację polskich specjalistów. Co więcej, pragną w trakcie wizyty w Polsce zebrać fotografie pozwalające porównać równoległość procesów rozwojowych (poczynając od 12 wieku) Europy środkowo-wschodniej z miastami włoskimi, Francją Anglią i Niemcami. Jeśli współpraca z tymi uczonymi będzie nadal przebiegała podobnie do tego roku, w kolejnym wydaniu WesternCivilizations zostanie zawarty prawdziwy opis polskiej historii oraz osiągnięć kulturalnych i naukowych związanych z naszym krajem.

Waga tekstu oraz zainteresowanie autorów skłoniły nas do przeprowadzenia trzech, a nie jak planowaliśmy dwóch sesji poświęconych zgłaszaniu uwag przez polskich ekspertów.

Nie mniej istotna była dyskusja nad monumentalną, liczącą 2400 stron History of Polish and Rusian Jews pióra prof. Anthony Polonsky’ego. Prof. Polonsky, w rozmowie z prof. Kamińskim poinformował, że przygotowuje skrótową historię zawierającą opracowanie (na podstawie 3 tomów) historii Żydów na terenach polskich i rosyjskich. Manuskrypt prawie na ukończeniu ma liczyć 800 stron. O ile 3-tomowa History będzie podręcznikiem nadal przechowywanym w uniwersyteckich bibliotekach, to jeden tom żydowskiej historii, dotyczący dziejów ponad połowy Żydów zamieszkałych na kuli ziemskiej, na pewno dotrze do bardzo szerokiego kręgu czytelników. Polonskiemu bardzo zależało na poddaniu przygotowywanej pracy do skrupulatnej dyskusji w kręgu najbardziej poważnych specjalistów.

Ze zrozumiałych względów polscy eksperci poświęcili wiele uwagi obszernejPoland: The First Thousand Years, mającej ukazać się jeszcze w tym roku w prestiżowej Harvard University Press. Autorka prof. Patrice Dabrowska była niezwykle wdzięczna za wszystkie zgłoszone uwagi. Redaktor Harvard University Press uległa wypadkowi i nie mogła wziąć udziału w obradach, ale tę rolę przejął na jej prośbę Peter Krecht, koordynator wśród wydawców z USA i Kanady. Zdanie polskich ekspertów pomimo licznych zgłaszanych uzupełnień i poprawek było dodatnie. Nie musimy przekonywać o wadze tej książki dla formowania się opinii o Polsce w świecie anglojęzycznym.

Kolejna, zbiorowa praca wielu autorów pod red. Michael Meng i Erica Lehrer pt.: Constructing Pluralism Space, Nostalgia and the Future of the Jewish Past in Poland, przygotowana dla zasłużonego dla studiów nad Rosją i Europą środkowo-wschodnią wydawnictwa: Indiana University Press (naczelny redaktor, dr Janet Rabinowitch) nie była dla nas łatwym „do zgryzienia orzechem”. Część autorów pochodzi i mieszka w Polsce, co więcej niektórzy z nich są aktywni w “wielkim sporze” wywołanym po ukazaniu się prac Jana Grossa o Jedwabnem i kolejnych, na temat odpowiedzialności Polaków za los Żydów w czasie i po II w. św. Bardzo dobra opinia wyniesiona z udziału w naszym przedsięwzięciu w akademickim środowisku naukowym, a także zaufanie jakim darzy Petera Krachta p. Janet Rabinowitch sprawiły, że pomimo nacisku kilku polskich autorów, p. Rabinowitch zdecydowała się za zgodą redaktorów Menga i Lehrer poddać tę książkę naszej krytyce. Napięcie i obawy przed dyskusją okazały się niezbyt uzasadnione. Zgłoszono kilka poważnych niedociągnięć i błędów wynikających z nieznajomości nowych prac lub materiałów oraz konieczność uzupełnienia pewnych niedostatecznie szeroko potraktowanych zagadnień. Jednak krytyka dotyczyła tylko niewielkiej partii książki, której założenia i materiały nie wywoływały podstawowych zastrzeżeń. Zarówno p. Janet Rabinowitch jak i Michael Meng uznali zgłaszane uwagi za bardzo istotne dla wprowadzenia zmian.

Duże zainteresowanie wzbudził manuskrypt nowej obszernej książki poświęconej Zakarpackiej Rusi, pióra znanego kanadyjskiego uczonego Paul’a Roberta Magocsi (University of Toronto). Manuskrypt: AHistory of Carpahtian-Rus’ and Carpatho-Rusyns, o tyle zachęca do lektury, że jej autor, by użyć Imagining Nation Andersona, należy do tych, którzy nadają narodowy kształt mieszkańcom Zakarpackiej Rusi, a więc działaniu, wywołującemu niezadowolenie lub ironię w Moskwie, Kijowie, Warszawie i Budapeszcie. Nic więc dziwnego, że do dyskusji zebrała się spora grupa ekspertów, wśród których znalazł się uczony węgierski. Dyskusji przysłuchiwał się z wielką uwagą wydawca Toronto University Press, p. Richard Ratzlaff. Sam autor złożył nam wszystkim serdeczne i gorące podziękowania za zaproszenie i udział w Konferencji, na której, jak przyznał, zgłoszono wiele cennych uwag, które pomogą mu poprawić tekst przed jego wydaniem. Książka ukaże się drukiem w 2013/14 r.

Manuskrypt dr Pauliny Pospiesznej, profesor z Uniwersytetu w Mannheim pt.: Polish Assistance to Belarus and Ukraine w ostatnim dwudziestoleciu jest już zaakceptowany do druku przez Pittsburgh University Press. Główny redaktor tego wydawnictwa zwrócił się z prośbą do organizatorów Konferencji, aby uzyskać pewność, że praca ta poprawnie przedstawia wysiłek licznych NGO’s i MSZ na rzecz społeczeństwa obywatelskiego i procesów demokratycznych. Szereg krytycznych uwag i sugestii uzupełnień zgłosili: dr Valer Bulhakau, znany opozycjonista białoruski, wydawca Arche, prof. prof.: Piotr Bajda, Spasimir Domaradzki i Joanna Konieczna-Sałamatin z UW. Dyskusji tego manuskryptu przysłuchiwała się p. Katarzyna Węzowska z ramienia Departamentu Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej polskiego MSZ.

Siódmy i ostatni tekst: Synopsis ofAustria, A Brief History of Its Creation, Its Rulers, and its Meaning, pióra prof. Jamesa Shedela z Georgetown University, rozpatrywany przez University of Pittsburgh Press, przyciągnął naszą uwagę szczególnie okresem rozbiorów oraz znaczeniem kilkuwiekowej rywalizacji Habsbursko-Jagiellońskiej na terenie Węgier Mołdawii, Wołoszczyzny i Transylwanii. Największą dyskusję wywołała data końcowa manuskryptu, a więc rok 1867 i jego znaczenie dla dalszych dziejów Galicji oraz całej ( od tego czasu) monarchii Austriacko-Węgierskiej. Zarówno przyszły wydawca jak i sam autor obiecali uważnie rozważyć uwagi jak i sugestie dyskutantów. Przypuszczalnie autor rozszerzy pracę do 1918 r. i poważnie zwiększy ilość miejsca poświęconego sprawom narodowościowym w XIX w. Dodajmy, że do dyskusji włączył się też prof. Magocsi z ciekawymi uwagami podtrzymującymi wiele spostrzeżeń uczonego z Georgetown.

Podczas tegorocznej konferencji odbyło się również spotkanie w Krakowie edytorów zagranicznych z władzami polskich wydawców z UJ, PAU i Universitas. Polskie wydawnictwa zapoznały gości ze swoją linią wydawniczą, wydawcy zagraniczni informowali o własnych priorytetach. Dyskusja trwała kilka godzin, obie strony wyraziły wolę współpracy.

Zmiana treści w omawianych każdorazowo pozycjach ma fundamentalne znaczenie dla wizerunku Polski. Poprzez angażowanie w nasz projekt przedstawicieli świata akademickiego oraz wydawniczego wywieramy bezpośredni wpływ na proces zmiany wizerunku Polski. Szczególnie wart podkreślenia jest w tym kontekście udział już w pięciu konferencjach Petera Krachta z University of Pittsburgh Press. P. Kracht jest dysponentem środków wielomilionowego grantu tzw. Mellon Found – ogólno-amerykańskiego programu wspierania rozwoju studiów i publikacji dotyczących Europy Środkowo-Wschodniej. Od 2011 r. konferencji jest koordynatorem wśród wydawców amerykańskich dokonując w porozumieniu z organizatorami wyboru tekstów do debat.

Wprowadzenie do programu konferencji spotkań z interesującymi osobami ze świata nauki, kultury i polityki również uważamy za niezwykle pożyteczne ze względu na podnoszenie opinii na temat polskiej współczesności, tak często widzianej na świecie przez pryzmat zadawnionych a niekorzystnych dla nas stereotypów. Waga takich spotkań jest niedoceniana, a znaczące, a więc bardzo zajęte osoby, reprezentujące nasz kraj, nie mają często czasu na rozmowę przy kawie lub kolacji.

W tym roku zaprosili uczestników Konferencji i spotkali się podczas kolacji: prof. Jacek Majchrowski - Prezydent Krakowa, Jacek Kozłowski - Wojewoda Mazowiecki, Krzysztof Żuk - Prezydent Lublina, Jolanta Szołno-Koguc - Wojewoda Lubelski, Beata Stelmach - Wiceminister MSZ. Dzięki tym zaproszeniom goście z wielkim zainteresowaniem prowadzili rozmowy z gospodarzami, podczas których poruszano wiele tematów dotyczących współczesnej Polski. Dzięki tym zaproszeniom goście poszerzają swój obraz Polski wychodząc poza świat stricte naukowy.

Wróć