XIII Konferencja 11-27 czerwca 2015r.

Steering Committee:

  1. Judge Jerzy Stępień – Chairman, President of Foundation for Civic Space and Public Policy
  2. Prof. James Collins – History Department, Georgetown University, Washington
  3. Prof. Andrzej S. Kamiński – History Department, Georgetown University
  4. Director Peter Kracht – University of Pittsburgh Press
  5. Prof. John Merriman – History Department, Yale University
  6. Prof. Jerzy Wyrozumski – Secretaries General, Polish Academy of Arts and Sciences

American Coordinators:

  1. Prof. Andrzej S. Kamiński – Georgetown University, Washington
  2. Peter Kracht – Director of University of Pittsburgh Press
  3. Prof. John Merriman – Yale University, New Haven

Polish Coordinator:

  1. Eulalia Łazarska – Foundation for Civic Space and Public Policy
  2. Ekaterina Kolb – project specialist, Foundation for Civic Space and Public Policy

Authors:

  1. Prof. Doris Bergen – University of Toronto
  2. Prof. Nicholas Breyfogle – Ohio State University
  3. Prof. Paul Brykczynski – independent scholar
  4. Prof. Joshua Cole – University of Michigan
  5. Prof. Robert Frost – Aberdeen University
  6. Prof. Pieter Judson – European University Institute, Florence
  7. Prof. David Mason – Butler University
  8. Prof. John Merriman – Yale University
  9. Prof. Alec Murphy – University of Oregon
  10. Prof. Carol Symes – University of Illinois
  11. Prof. Zbigniew Wojnowski – Nazarbayev University
  12. Prof. Serhy Yekelchyk – University of Victoria

Special Guest:

  1. Prof. John McNeill – Georgetown University

Editors:

  1. James Collins – Georgetown Univ./Cambridge Univ. Press
  2. Susan Ferber – Oxford Univ. Press
  3. Peter Kracht – University of Pittsburgh Press
  4. Kathleen McDermott – Harvard University Press
  5. Susan McEachern – Rowman & Littlefield Publishers
  6. Richard Ratzlaff – University of Toronto Press
  7. Gwen Walker – University of Wisconsin Press

Experts:

  1. Dr Piotr Bajda – Cardinal Wyszyński University, Polish Academy of Science (PAN)
  2. Prof. Stanislav Balik – Masaryk University, Brno
  3. Prof. Grzegorz Berendt – Institute of National Remembrance (IPN)
  4. Prof. James Collins – Georgetown University
  5. Dr Spasimir Domaradzki – Lazarski University
  6. Dr Sofia Dyak – Center for Urban History of East Central Europe, Lviv
  7. Prof. Bogna Gawrońska-Nowak – Lazarski University
  8. Prof. Jaroslav Hrytsak – Ivan Franko National University of Lviv
  9. Prof. Maciej Janowski - IHPAN
  10. Dr Łukasz Jasina – Polish History Museum
  11. Prof. Andrzej S. Kamiński – Georgetown University
  12. Prof. Igor Kąkolewski – CBH PAN, Berlin
  13. Prof. Lidia Korczak – Jagiellonian University
  14. Dr Adam Kożuchowski – IHPAN
  15. Prof. Krzysztof Łazarski – Lazarski University
  16. Dr Juraj Marusiak – Slovak Academy of Sciences, Bratislava
  17. Prof. John McNeill – Georgetown University
  18. Prof. John Merriman – Yale University
  19. Prof. Daria Nałęcz – Ministry of Science and Higher Education (MNiSW), PAN
  20. Prof. Andrzej Nowak – Jagiellonian University, PAN
  21. Prof. Henadz Sahanowich – European Humanities University,Vilnius
  22. Prof. Endre Sashalmi – Pecs University
  23. Prof. Paweł Skibiński – Warsaw University
  24. Dr Iryna Sklokina – Center for Urban History of East Central Europe, Lviv
  25. Dr Volodymyr Sklokin – Center for Urban History of East Central Europe, Lviv
  26. Prof. Tomasz Stryjek – Collegium Civitas, PAN
  27. Prof. Bożena Szaynok – University of Wrocław
  28. Prof. Jan Szemiński – Hebrew Univ. of Jerusalem
  29. Prof. Jakub Tyszkiewicz - University of Wrocław
  30. Prof. Marek Wierzbicki – Catholic University of Lublin, the Institute of National Remembrance (IPN)
  31. Prof. Andrzej Zakrzewski – Warsaw University

Discussed Texts:

  1. Doris Bergen, War and Genocide: A Concise History of the Holocaust, Rowman & Littlefield
  2. Nicholas Breyfogle, Environmental History of Eurasia, University of Pittsburgh Press
  3. Paul Brykczynski, Gabriel Narutowicz and Anti-Semitic Nationalism, University of Wisconsin Press
  4. Robert Frost, The Oxford History of Poland-Lithuania, Volume I: The Making of the Polish-Lithuanian Union, 1385-1569, Oxford University Press
  5. Pieter Judson, A History of the Austro-Hungarian Empire, Harvard University Press
  6. David Mason, Concise History of Modern Europe, Rowman&Littlefield
  7. John Merriman, A History of Modern Europe. From the Renaissance to the Present, W.W. Norton
  8. Alec Murphy, European Culture Area, Rowman&Littlefield
  9. Carol Symes, Joshua Cole, Western Civilizations, W.W. Norton
  10. Zbigniew Wojnowski, Socialist Ukraine, 1956-1985, University of Toronto Press
  11. Serhy Yekelchyk, Ukraine: Birth of Modern Nation, Oxford University Press

Sprawozdanie z XIII Seminaryjnej Konferencji: „Przywracanie zapomnianej historii. Wyobrażenia o Europie Środkowo-Wschodniej  w anglojęzycznych podręcznikach akademickich” (Recovering Forgotten History)  w dniach 11-27 czerwca 2015 r.

Dzięki wsparciu finansowemu (w kolejności wg wysokości dotacji) : Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji PZU, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, BZ WBK Sponsoring, Fundacji Kronenberga, Funduszu Wyszehradzkiego, Tołpa Torf Corporation, Muzeum Historii Polski, Polskiej Akademii Umiejętności oraz Wojewody Mazowieckiego, Prezydenta Krakowa, Burmistrza Olkusza, Marszałka Łodzi, przeprowadzono Konferencję zgodnie z  ostatecznie przygotowanym programem na 2015 rok.

Partnerami Fundacji Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej byli: Georgetown University, Polska Akademia Umiejętności, Muzeum Historii Polski, Studium Europy Wschodniej – UW, Center of East European Urban History we Lwowie, partnerzy z krajów Grupy Wyszehradzkiej.: Uniwersytet im. Masaryka, Brno, Czechy, Uniwersytet Pecs Węgry, Słowacka Akademia Nauk, Bratysława.

Uwagi wstępne.

W czasie dyskusji seminaryjnych, również tym razem nastąpiło nawiązanie bliższych kontaktów między polskimi naukowcami a autorami omawianych tekstów oraz ekspertami z USA, Ukrainy i Węgier oraz (co istotne) z wydawcami z Oxford, Cambridge, Harvard, Pittsburgh, Wisconsin, Toronto University Press, Rowman & Littlefield. Intensywne i wielogodzinne dyskusje nad omawianymi podręcznikami i monografiami, często kontynuowane w czasie wspólnych posiłków, pozwoliły zaproszonym zagranicznym naukowcom zapoznać się z najnowszymi osiągnięciami polskiej humanistyki. W dużym stopniu zawdzięczamy to uczestnictwu w pracach seminaryjnych naszej Konferencji najwybitniejszych polskich specjalistów z PAN, PAU, IPN, Uniwersytetów: Warszawskiego, Jagiellońskiego, KUL, Wrocławskiego, Gdańskiego i kilku innych.

W konferencji wzięło udział 11 autorów, 7 edytorów i 28 ekspertów, z których wielu opiniowało kilka tekstów.

Intelektualna energia oraz profesjonalizm polskich i zagranicznych historyków, socjologów, kulturoznawców i politologów, która skłoniła zagranicznych wydawców do uczestnictwa w naszych kolejnych seminariach, wywoływała uznanie zgromadzonych uczonych. Nic więc dziwnego, że w czasie Konferencji doszło (jak kilkakrotnie uprzednio) do zaproszeń polskich uczonych do gościnnego wystąpienia z wykładami w Yale, Michigan, Toronto i Pecs.

Dotychczas uczestniczący w naszych Konferencjach amerykańscy, angielscy i kanadyjscy wydawcy opublikowali w swoich wydawnictwach trzy poważne naukowe prace polskich naukowców, a naszych ekspertów. W czasie obecnej Konferencji wydawcy podjęli rozmowy dotyczące dwóch następnych monografii. Brzmi to skromnie, ale dla wszystkich z nas, którzy wiedzą, jak trudno jest publikować w naukowych wydawnictwach anglojęzycznych teksty polskich uczonych, jest to na pewno godne uwagi. Dodajmy, że tylko prace wydawane przez najważniejsze akademickie wydawnictwa wywołują szeroką i opiniotwórczą dyskusję.

Nasz wyjazd do Łodzi i zwiedzenie w kompetentnym towarzystwie, pałaców, fabryk i osiedli mieszkaniowych budowanych i prowadzonych przez Poznańskiego, Scheiblera i Herbsta i innych, według słów prof. Carol Symes i prof. Joshue Cola, poważnie wpłynie na treść i oprawę ilustracyjną rozdziałów ich dzieła History of Western Civilizations, poświęconych europejskiej industrializacji. Polski Manchester zrobił też olbrzymie wrażenie na Alecu Murphym i Nicholausie Breyfoglu, którzy zamierzają stworzyć dodatkowy rozdział do swoich prac w następnym wydaniu (szczegóły patrz niżej). Dodajmy także, że wizyta w Olkuszu i odbudowywanych zamkach Jury Krakowsko Częstochowskiej - Szlaku Orlich Gniazd, pozwoliła również podważyć mit o ówczesnym technologicznym zapóźnieniu Polski: kraju taniego zboża, zacofania i powszechnego ubóstwa.

Nasz wyjazd do Lwowa, gdzie dyskutowaliśmy tekst autorstwa Zbigniewa Wojnowskiego pt.: Socialist Ukraine, obok zacieśniania naukowej współpracy między polskimi i ukraińskimi środowiskami naukowymi, pozwolił także naszym zagranicznym gościom lepiej zrozumieć wielokulturowość i wielonarodowość I Rzeczypospolitej Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Debaty:

I.

Pierwszą pracą omawianą na Konferencji (12 czerwca) w Muzeum Historii Polski (MHP) był nowy tekst planowany do czwartego wydania, dominującą nie tylko na amerykańskim, ale w szerszym obszarze - anglojęzycznym rynku akademickim: A History of Modern Europe. From the Renaissance to the Present, W.W. Norton, autorstwa Johna Merrimana, światowej sławy profesora z Yale University. Profesor Merriman wprowadził już uprzednio wiele poprawek, proponowanych przez naszych ekspertów do dwóch poprzednich wydań. Ten podstawowy amerykański podręcznik akademicki przedstawiający historię ostatnich siedmiu wieków Europy, został wydany również w Chinach. Zdaniem Prof. Merrimana, naszego współorganizatora i wielkiego przyjaciela, ilość miejsca, które poświęca Polsce jest wprost niewspółmierna do historii Francji, której jest specjalistą, ale nasi eksperci w czasie długiej debaty, przedłużonej kameralnymi spotkaniami wciąż mają wiele nowych sugestii i to nie tylko odnośnie do historii Polski, ale i reszty wschodnio-centralnej Europy. Recenzentami byli prof. prof.: Igor Kąkolewski, Jan Szemiński i Endre Sashalmi oraz dr Piotr Bajda. Obszerną, bardzo krytyczną, ale i pouczającą dla autora recenzję przedstawił Jan Szemiński - profesor Hebrajskiego Uniwersytetu w Jerozolimie. Dla uważnego słuchacza, czy też czytelnika opinii prof. Szemińskiego jest klarowne, że on sam przedstawiłby losy Europy w odmienny sposób. Dla nas nie to jest istotne, ale b. ważne zwrócenie uwagi na fakt, że zdaniem prof. Szemińskiego, zarówno polska religijna tolerancja jak i przedstawienie położenia ludności żydowskiej na ziemiach Polski wymaga dalszych poprawek. Prof. Szemiński wskazał też na – krytykowaną wcześniej - nadmierną “uprzejmość” wobec ZSRR i jego ludobójczej polityki. Bardzo cenne uwagi przekazał prof. Kąkolewski, dodatkowo przekazując jeden ze swoich artykułów, który może być pomocny przy konstruowaniu nowych treści w przygotowywanej wersji podręcznika.

Krytyczne uwagi, co do sposobu przedstawienia przez autora historii Rosji i Sowietów, przy jednoczesnym podziwie dla całości książki, zgłosili E. Sashalmi oraz P. Bajda. John Merriman gorąco podziękował swoim recenzentom i znając szybkość pracy jesteśmy pewni, że następna edycja „jego Europy” będzie jeszcze bardziej polonofilska, a przyjęcie niektórych uwag prof. Szemińskiego (bardzo bliskich Timothy Snydera) dobrze przysłuży się umacnianiu przekonania o złu dwóch totalitaryzmów XX. wieku.

II.

13 czerwca trzech znanych polskich specjalistów: prof. prof.: Grzegorz Berendt, Paweł Skibiński i Jakub Tyszkiewicz omawiało w MHP popularny podręcznik prof. dr Doris Bergen (University of Toronto Press) pod tytułem War & Genocide. A Concise History of the Holocaust. Autorka - znana specjalistka zagadnień Holocaustu, mająca duże oddziaływanie na środowiska naukowe i wciąż nowe rzesze kształcącej się studenckiej młodzieży uprzedziła nas, że nie zdoła wziąć udziału w seminarium pomimo usilnych nalegań jej wydawcy (Susan McEachern z Rowman&Littlefields).

Wydawnictwo to specjalizuje się w wielonakładowych wydawnictwach podręcznikowych docierających do większości collegów i uniwersytetów anglojęzycznego świata i dlatego bliska, kilkuletnia już współpraca z Panią Susan McEachern jest dla nas bardzo ważna. Ulegliśmy więc jej prośbom i zapewnieniom, że jako wydawca wpłynie na autorkę, aby ta bardzo poważnie odniosła się do zgłaszanych przez polskich uczonych uwag, sugestii bibliograficznych i zgodzili się na omawianie tekstu w obecności tylko wydawcy. Wiedzieliśmy również, że poglądy autorki na zachowania Polaków w stosunku do Żydów w czasie niemieckiej okupacji wywołają liczne sprzeciwy naszych ekspertów.

Krytyczne uwagi przedstawili wszyscy trzej polscy specjaliści. Uznali liczne walory tekstu, który ma służyć wielu tysiącom studentów jako podręcznik akademicki na temat II Wojny Światowej i Holocaustu. Podjęli dyskusję w sprawie obrazu społeczeństwa polskiego i jego walki z niemiecką okupacją. Równie krytycznie odnieśli się do opinii autorki o AK, jak też uleganiu tendencyjnej historiografii sowieckiej i niedostrzeganiu oddziałów syjonistycznych, jako najsilniejszej organizacji bojowej w trakcie powstania w Getcie Warszawskim. Profesor Berendt przedstawił autorce długą listę niewykorzystanej przez nią najnowszej izraelskiej, polskiej (IPN) i niemieckiej historiografii. Pani McEachern złożyła bardzo gorące podziękowanie wszystkim opiniodawcom, a my będziemy uważnie badać nowe wydanie tej pracy z nadzieją, że Doris Bergen wprowadzi oczekiwane przez nas poprawki.

III.

Kolejną dyskutowaną pracą w PAU była przygotowana do druku monografia - napisana na podstawie własnej pracy doktorskiej - przez młodego naukowca Paula Brykczynskiego pt.: „The Murder that Changed the Nation”, University of Wisconsin Press.

Omawiana książka jest naukowym debiutem Paula Brykczyńskiego. Należy się domyślać, że przy wyborze tematu kierowały autorem po części względy emocjonalne – i z tego względu w swej przyszłej karierze również będzie podejmował zagadnienia związane z historią Polski i polskich Żydów.

Przedmiotem książki Brykczyńskiego jest zabójstwo pierwszego prezydenta RP Gabriela Narutowicza – zagadnienie wielekroć analizowane w starszej historiografii polskiej, zwłaszcza w okresie PRL, a także znaczące w szeroko pojmowanej świadomości historycznej, natomiast w historiografii anglojęzycznej dotychczas opracowane jedynie marginalnie. Stąd też potencjalnie silna pozycja książki na naukowym rynku amerykańskim, zwłaszcza biorąc pod uwagę jej barwny, żywy język, potencjalnie „sensacyjną” tematykę oraz silnie, zgodnie z amerykańskimi standardami, wyeksponowaną tezę.

Brykczyński, wielokrotnie odnosząc się krytycznie do polskich opracowań tematu, stawia w książce tezę, że kluczowym i dotychczas niedocenianym czynnikiem, mającym wpływ na samo zabójstwo Narutowicza, jak i rozwój stosunków politycznych w II RP była sprawa mniejszości narodowych, a przede wszystkim mniejszości żydowskiej. Uwydatnił się już po jego elekcji, a w pełni doszedł do głosu w tygodniach po jego śmierci. Utrzymuje też, wbrew opiniom przeważającym w polskiej historiografii, że akcja ta okazała się sukcesem prawicy – iż mimo oburzenia zabójstwem prezydenta pozostałe ugrupowania polityczne przyjęły ten swoisty szantaż moralny ze strony prawicy i w kolejnych latach utrzymywały postulat wyłączenia mniejszości z normalnej gry politycznej, tym też tłumacząc przejście ludowców od sojuszu z ugrupowaniami lewicowymi do sojuszu z Narodową Demokracją w 1923 r .

W dyskusji nad tekstem przez ekspertów: prof. prof.: B. Szaynok, A. Wierzbicki, dr A. Kożuchowski, nie formułowano w zasadzie poważniejszych zarzutów rzeczowych, gdyż wychwycone przez ekspertów ewidentne błędy i przeinaczenia mają charakter drugorzędny, który nie może zaważyć na całościowej ocenie tekstu. Natomiast poważniejsze zastrzeżenia ekspertów budziły:

  1. Brak w tekście całościowego uwzględnienia sytuacji politycznej po odzyskaniu niepodległości przez II RP; brak uwzględnienia roli i pozycji Józefa Piłsudskiego (sprowadzenie ówczesnych napięć do sporów między głównymi partiami, na linii prawica-ludowcy-lewica oraz kontekstu wcześniejszych relacji między Narodową Demokracją, a PPS i Piłsudczykami. Również niedostateczne uwypuklenie innych, niż stosunek do antysemityzmu linii podziału między tymi ugrupowaniami.

  2. Zmarginalizowanie kwestii innych, niż Żydzi, mniejszości narodowych. Pominięcie tzw. Małego Traktatu Wersalskiego, niepewnej sytuacji na Kresach Wschodnich i Śląsku oraz związanych z nimi obaw polskiej klasy politycznej i napięć na linii: większość polska – Ukraińcy, Niemcy, a także ZSRR i Niemcy Weimarskie.

  3. Marginesowe potraktowanie pochodzenia i ewolucji sloganu o tzw. „polskiej większości narodowej” – wokół której obraca się centralna teza książki – a więc przede wszystkim warszawskich wyborów do Dumy Państwowej w 1912 roku oraz rewolucji 1905-1907 w Królestwie Polskim.

  4. Ogólna tendencja do nadinterpretowania poszczególnych wydarzeń – dynamicznie rozwijającej się sytuacji politycznej wczesnych lat dwudziestych (np. elekcja prezydenta Wojciechowskiego, powołanie rządu gen. Sikorskiego) – w duchu przyjętej przez autora tezy. Wątpliwości budziło np. twierdzenie autora – idące na przekór poglądom dominującym w literaturze polskiej – że zabójstwo Narutowicza okazało się niemal od razu wielkim sukcesem Narodowej Demokracji, która zdołała jakoby narzucić swym politycznym oponentom dogmat o „polskiej większości narodowej” podczas podejmowania kluczowych decyzji. Autor zdaje się ignorować zarówno skłonność ówczesnych polityków do szukania kompromisów w obliczu niepewnej sytuacji międzynarodowej oraz zwykły chaos, jaki wraz z zabójstwem prezydenta wdarł się w polskie życie polityczne, demonizując wpływ Narodowej Demokracji w badanych przez siebie miesiącach i zarazem bagatelizując społeczne poparcie dla tej partii.

Podsumowując, należy zauważyć, że nie rezygnując z forsowanej w książce głównej tezy, autor odniósł się z dużym zrozumieniem i uznaniem do wysuwanych w dyskusji argumentów i zarzutów. Być może grały tu rolę kurtuazja lub pewna doza nieśmiałości młodego badacza, sądząc z jego reakcji można mieć nadzieję, że tekst książki w wyniku zaprezentowanych uwag ekspertów ulegnie daleko idącym zmianom, w wyniku czego z pewnością zyska na wielostronności i pogłębionej analizie.

IV.

W dyskusji nad: Ukraine: The Birth of Modern Nation - pracy kanadyjskiego uczonego Serhyja Yekelchyka, wzięli udział: prof. Yaroslav Hrytsak (Ukraina), dr.  dr: Spasimir Domaradzki, Juraj Marusiak (Slovakia) i Volodymir Sklokin (Ukraina). Omawiana praca, dzieło względnie młodego uczonego, jest przewidziane do drugiego wydania przez Oxford University Press. Obecnie zaczyna ono na rynku akademickim zastępować History of Ukraine Oresta Subtelnego. Nawet pobieżne zapoznanie się z tekstem nie pozostawia wątpliwości, że autor wywodzi się z rodzinnego środowiska byłych członków lub sympatyków OUN i UPA. Nic więc dziwnego, że Polska i Polacy są postrzegani jako “tradycyjny” wróg Ukrainy i Ukraińców. Autor nie dostrzega udziału Ukraińców, działających u boku Hitlera w mordowaniu Żydów, a etniczną czystkę na Wołyniu przedstawia jako wzajemny konflikt etniczny.

Zważywszy naukowy prestiż Oxfordu oraz pamiętając, że ten szeroko używany uniwersytecki podręcznik został już przetłumaczony na jęz.: ukraiński, rosyjski, polski i japoński, zabiegaliśmy o możliwość zaproponowania koniecznych poprawek i uzupełnień. Zarówno autor jak i wydawca z radością przyjęli nasze zaproszenie. Dyskusja nad tekstem była długa i ożywiona i dowiodła, iż międzynarodowa grupa ekspertów wskazała autorowi konieczność przepracowania tych partii książki, które dotyczyły jego ocen znaczenia i roli Polski oraz Polaków w dziele powstawania Nowożytnej Ukrainy. Wszyscy czterej recenzenci bardzo ostro skrytykowali jego przedstawienie masakry wołyńskiej. Wydawca - Susan Ferber z Oxford University Press, obiecała czuwać nad wprowadzeniem zmian i poprawek. Zaangażowanie się po stronie prawdy historycznej i Polaków przez osobistego przyjaciela Yekelchyka i seniora ukraińskiej historiografii - Yaroslava Hrytsaka, pozwala przypuszczać, że wiele z uwag naszych recenzentów znajdzie miejsce w nowym wydaniu tej popularnej pracy.

V.

W związku z konfliktem czasowym naszych ekspertów, dyskusja (PAU) nad tekstem Western Civilizations - autorstwa Carol Symes i Joshua Cola - miała miejsce dwukrotnie (15 i 16 czerwca w PAU). W dyskusji nad nadesłanymi nam materiałami obrazującymi rozwój i zmiany planu/układu całego podręcznika, wzięło udział pięcioro ekspertów: prof. prof.: Krzysztof Łazarski, Daria Nałęcz, Andrzej Nowak, Endre Sashalmi i dr Adam Kożuchowski. Wszyscy obecni eksperci byli bardzo usatysfakcjonowani i wręcz zachwyceni nowym planem pracy, a także niezwykłym w dotychczasowej praktyce przesunięciem na nasz rodzimy grunt pojęcia Western.

Tegoroczna dyskusja nad tekstem podręcznika stanowiła kontynuację obrad sprzed dwóch lat, w czerwcu 2013, kiedy tekst (17 wydanie) został po raz pierwszy zaprezentowany polskim ekspertom po przekazaniu go do uaktualnienia przez wydawnictwo W.W. Norton&Co. nowym współautorom: prof. Carol Symes i Joshua Cole.

Omawiana książka to podręcznik do przedmiotu wykładanego na wszystkich niemal amerykańskich uczelniach, obowiązkowego na większości kierunków humanistycznych i społecznych. Kolejne reedycje podręcznika ukazują się sukcesywnie od 1943 roku. Konkurencja na rynku jest duża, wydawnictwo dba więc o regularne wprowadzanie zmian do tekstu ukazującego się pod wypróbowanym, posiadającym swoją renomę tytułem, który w rezultacie w niewielkim stopniu przypomina tekst oryginalny. Przejmując projekt dwa lata temu, obecni autorzy stanęli przed zadaniem gruntownego przeredagowania książki w duchu obecnych tendencji i stanu wiedzy.

„Western Civilizations” należy zatem uznać za tekst szczególnie predestynowany do wypełnienia funkcji, jakie stawia przed sobą projekt. Z jednej strony, jest to tekst o szczególnie bardzo dużym zasięgu, docierający do studentów wielu kierunków i często stanowiący ich główne systematyczne źródło wiedzy o przeszłości. Z drugiej zaś, nowi autorzy, zaskoczeni naszą historią, są szczególnie otwarci, a wręcz chętni do wprowadzenia możliwie wielu zmian, w tym przede wszystkim szerszego uwzględnienia historii Europy Środkowo-Wschodniej i Polski. W wersji pierwotnej, wywodzącej się z wczesnych lat zimnej wojny i epoki dekolonizacji, tematyka ta była w książce prawie nieobecna.

Kolejne, 19 wydanie, będzie pierwszym w pełni przygotowanym przez duet Cole&Symes. Proponowane przez nich gruntowne zmiany idą daleko w stronę sugerowaną przez ekspertów konferencji; można wręcz zaryzykować tezę, że w całej historii Konferencji żaden tekst nie uległ tak daleko idącym przekształceniom, jak te proponowane aktualnie przez autorów „Western Civilizations”. Stąd też dyskusja tegoroczna była krótsza i uboższa w kontrowersje od tej sprzed dwóch lat: jeśli autorzy rzeczywiście zrealizują pełen katalog zmian, który przesłali ekspertom przed tegoroczną edycją Konferencji, oczekiwania organizatorów należało będzie uznać za w pełni zrealizowane.

Deklarowane zmiany dotyczą skorygowania niektórych nieścisłości, a przede wszystkim szerszego uwzględnienia tematyki środkowo-europejskiej i wkomponowania jej w dzieje Zachodu, tym samym usuwając wrażenie, że dla historii Europy ma ona znaczenie marginalne, lub nawet, że pod względem cywilizacyjnym przez szereg wieków pozostawała poza jej obrębem, takie bowiem wrażenie mógł odnieść czytelnik wcześniejszych wydań.

Do rozdziałów na temat historii średniowiecznej wprowadzone mają być obszerne fragmenty dotyczące chrystianizacji Europy Wschodniej i tworzenia się państw tego regionu, lokacji miast (z mapą Krakowa), roli Zakonu Krzyżackiego, Unii Polsko-Litewskiej, różnorodnych dróg rozwoju ziem ruskich, osadnictwa żydowskiego w Polsce i wielokulturowości regionu.

Do rozdziałów na temat historii nowożytnej mają zostać włączone informacje na temat Odrodzenia i Reformacji w Europie Środkowej (Polska, Siedmiogród); Unii Lubelskiej i specyfiki ustrojowej Rzeczypospolitej, wojen kozackich XVII w. i potopu szwedzkiego, tzw. absolutyzmu oświeconego w Prusach i Austrii, rozbiorów Rzeczypospolitej i reform Sejmu Wlk. w nawiązaniu do Rewolucji Francuskiej. Osobny akapit ma zostać poświęcony Legionom Dąbrowskiego oraz ich roli w tłumieniu powstania na Haiti. Autorzy deklarują też uwzględnienie szerzej roli Polski w negocjacjach traktatu wiedeńskiego 1815, znaczenie powstań narodowych XIX w., Kulturkampf na ziemiach polskich, specyfikę społeczną regionu, charakter ruchu panslawistycznego. Ponadto, w wyniku sugestii z 2013 r., zamierzają rozbudować sekcje poświęcone kulturze literackiej XIX w. (które zostały znacznie okrojone w 17 wydaniu); rozszerzyć dyskusję o kolonializmie wprowadzając przykłady europejskie, wpisać powstanie ruchu syjonistycznego w kontekst polityki imperialnej i reakcji nacjonalistycznej.

W rozdziałach poświęconych historii najnowszej, autorzy deklarują: rozszerzenie informacji na temat frontu wschodniego w czasie I wojny światowej, zrównoważenie negatywnej charakterystyki Pokoju Wersalskiego, usunięcie terminu „polski korytarz” w odniesieniu do Pomorza, rozszerzenie informacji o wojnie 1920 r., wielkim terrorze lat 30-tych, wielkim głodzie na Ukrainie, etnicznym wymiarze czystek stalinowskich. Poważne zmiany zapowiadają też w rozdziałach na temat II wojny, które wywołały ożywioną dyskusję w czasie sesji w 2013 r.: przede wszystkim fragmenty dot. ruchu oporu mają zostać zrównoważone o informacje na temat Europy Wschodniej, ponadto wprowadzony ma zostać wątek okupacji sowieckiej 1939 r., Katynia, polskiego rządu na uchodźstwie, armii polskiej na Zachodzie oraz Powstania Warszawskiego. W rozdziałach na temat okresu powojennego, autorzy zamierzają rozbudować sekcję o zaprowadzeniu komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej, szerzej opisać dynamikę zmian gospodarczych w bloku komunistycznym, rozszerzyć informacje na temat odwilży 1956 r., opozycji antykomunistycznej w Polsce i regionie, zmian, które doprowadziły do reform w 1989 r. Jeśli chodzi o lata po 1989.: skonfrontować ponury opis narastania nacjonalizmów w regionie (zdominowany wrażeniem wojny w Jugosławii) o przykład aksamitnego „rozwodu” Czechosłowacji, skonfrontować go z ruchami separatystycznymi na Zachodzie.

Reasumując: pod „piórem” Symes i Cola tereny Polski i Węgier rzeczywiście odzyskują swoje miejsce w europejskiej kulturze, polityce i ekonomicznym rozwoju, które posiadały w czasie ostatniego millennium.

W czasie dyskusji i wspólnie spędzonego czasu zauważyliśmy, że prof. Symes podjęła wysiłek uczenia się języka polskiego (dla lepszego zapoznania się z polską historiografią). Wierzymy, że nie tylko my, jako organizatorzy “Recovering”, ale też wszyscy nasi fundatorzy zdają sobie sprawę ze znaczenia i długoletniego wpływu, jaki na świat amerykańskich - i nie tylko - mediów oraz szkolnictwa wyższego, wywierać będzie nowatorskie przedstawienie Western Civilizations. My, organizatorzy, traktujemy możliwość wpływu na ten tekst, jako jeszcze ważniejszy niż na History of Europe Johna Merrimana.

VI.

Prof. David Mason, autor Concise History of Modern Europe bywał w Polsce w czasach stanu wojennego i potrafi czytać, a nawet mówić po polsku. Jego praca wznawiana do druku przez Rowman &Littlefields, jest zdaniem Spasimira Domaradzkiego chlubnym wyjątkiem wśród podręcznikowych publikacji anglojęzycznych z uwagi na traktowanie terenów byłego bloku sowieckiego jako integralnej części Europy. Dyskusje (PAU) nad tekstem Davida Masona prowadzili: Piotr Bajda, Spasimir Domaradzki, Krzysztof Łazarski, Andrzej Nowak i Endre Sashalmi.

Wszyscy recenzenci podkreślając dostrzegane walory książki i jej użyteczność dla studiującej młodzieży, zgłosili szereg generalnych, ale również obszernych szczegółowych poprawek i uzupełniających sugestii. Eksperci zauważyli, że Europa Davida Masona zbyt uparcie “kręci się” wokół dwóch biegunów koncentrujących jego uwagę : Francji i Rosji, pozostawiając poniekąd poza granicami Europy Półwysep Iberyjski i Bałkany.

Profesor Nowak, chociaż wyraził zrozumienie dla poświęcenia dużej partii książki dziejom marksizmu i społecznego darwinizmu, wyraził ubolewanie za tak wyraźny brak zainteresowania zdobyczami europejskiej kultury, a także pomijanie znaczenia i roli religii. Wszyscy dyskutanci wskazywali na typowe dla większości amerykańskich akademików - nazwijmy to zbyt liberalne traktowanie Sowietów, Stalina, a także przedrewolucyjnej Rosji. Nawet na kartach tej książki zabrakło wojny sowiecko-polskiej 1919- 1920, zabrakło Konstytucji 3 Maja i zabrakło w tabelach chronologicznych rozbiorów Polski. Natomiast rola Rosji jako obrońcy Słowiańszczyzny, a przede wszystkim Serbii, była przedstawiona niczym wprost z rosyjsko-sowiecko-putinowsko - ułożonej publicystycznej ulotki. Podkreślamy te fakty, aby przypomnieć czytającym te słowa, do jakiego stopnia alternatywa sprawiedliwego społeczeństwa, propagowana przez komunizm, „zagnieździła” się w głowach nawet takich ludzi, jak David Mason, który był bardzo zaangażowany w pomaganie walczącej Solidarności (wywiady z działaczami Solidarności publikował w amerykańskich gazetach). Nota bene, w trakcie obecnej wizyty rozpoczął badania materiałów dotyczących jego osoby w IPN. Susan McEachern i David Mason otrzymali bardzo obszerne uwagi, sugestie i poprawki. Co warte podkreślenia, on sam jak i jego wydawca byli bardzo wdzięczni za wszystkie dostarczone im sugestie dalszej poprawy tej bardzo szeroko używanej książki w collegach. Zaraz po powrocie do USA, David przesłał na ręce p. E. Łazarskiej gorące podziękowania dla wszystkich ekspertów, jak również za możliwość poznania znacznie szerzej naszej historii i pamiątek historycznych. Uważamy, że w przypadku Concise History of Modern Europe możemy być pewni, iż autor niezwykle skwapliwie zabierze się do wprowadzania wielu z sugerowanych zmian. Już w lipcu prof. Mason przysłał zestawienie wprowadzonych do książki zmian na podstawie dyskusji podczas seminarium, dziękując wszystkim ekspertom za  ich pracę.

VII.

Dyskusja nad pracą zbiorową autorstwa: Alexander Murphy, Terry Jordan and Bella Bychkov Jordan pt.: European Culture Area (Rowman&Littlefields) , pod redakcja Alexandra Murphy, odbyła się w PAU 20 czerwca. Recenzje przygotowali i wzięli udział w dyskusji: Piotr Bajda, Bogna Gawrońska Nowak, Krzysztof Łazarski, John McNeill.

Omawiana praca przeznaczona dla studentów pragnących w ciągu jednego kursu zaznajomić się z Europą, jest do pewnego stopnia, wedle Krzysztofa Łazarskiego poważnie skróconym, lecz dobrze przemyślanym wykładem European Civilization. Alec Murphy, geograf z wykształcenia, przedstawiając Europę w historycznym rozwoju, nie zapominał też o demografii, rozwoju rolnictwa, zmianach klimatycznych, industrializacji i zmieniającej się mapie religijnej. Autorzy przedstawili ewoluujące w ciągu wieków poglądy na obszar i zakres pojęć Europa i Europejczyk. Wyraźnie wystąpiła w czasie dyskusji waga religii jako wyznacznika europejskości oraz Wschodu i Zachodu poprzez Kościół Rzymski (Zachodni) i ortodoksyjny (Wschodni). Autorzy, co rzadkie, uznali Kijów za kolebkę współczesnych Rosjan i Ukraińców, ale gorzej potraktowali Polaków, Węgrów, Czechów i Słowaków, odmawiając im dobrego zakorzenienia w jednym miejscu!

Alec Murphy podczas dyskusji obiecał usunąć z następnego wydania takie dziwolągi. Obiecał też razem z Susan McEachern poprawić opis Europy Środkowo Wschodniej w trakcie Pokojowej Konferencji w Wersalu.

Prof. Bogna Gawrońska zwróciła uwagę, że w częściach, w których autorzy odnoszą się do zagadnień ekonomicznych (w szczególności rozdziały: 9, 11 oraz 12) widoczne są istotne niedociągnięcia.

  1. Brak jest aktualnych zagadnień z obszaru integracji europejskiej. Autorzy nie posługują się wcale lub w bardzo znikomym stopniu aparatem pojęciowym ugruntowanym już zarówno w świadomości społecznej jak i literaturze fachowej, a stosowanym dla potrzeb opisywania zjawisk związanych z integracją europejską.

  2. Procesy transformacji gospodarek Europy Środkowo-Wschodniej prezentowane są w dość naiwny i okrojony sposób. Z pewnością nie stanowią żadnego głównego motywu części nawiązujących do ekonomii.

  3. W opisie globalnego kryzysu finansowego brakuje odniesień do obiektywnie ważnych wydarzeń i tendencji takich jak pozytywna dynamika wzrostu gospodarczego w Polsce, źródła niestabilności gospodarek europejskich, kryzys na Łotwie, węgierska droga do radzenia sobie z kryzysem, powiązania gospodarek europejskich z resztą świata, efekty zarażania występujące w Europie Środkowo-Wschodniej oraz Europie, kryzys strefy euro.

  4. Autorzy opierają swoje wnioskowania na relatywnie ubogim materiale dowodowym. Brakuje odniesień do powszechnie znanych teorii, choćby takich jak teoria Optymalnego Obszaru Walutowego, czy w obszernych komentarzach na temat przekształceń struktury gospodarki w Europie pomijana jest w ogóle koncepcja trzech sektorów Fisher'a, Colin Clark'a i Foura.

  5. Podręcznik należałoby ponadto wzbogacić o wykresy czy tabele zawierające aktualne dane statystyczne, obejmujące całość UE, czyli z uwzględnieniem tzw. "nowych członków UE".
    Również odnośnie do tych uwag, redaktor i wydawczyni obiecali uzupełnienie powyższych zagadnień, dziękując za tak cenne uwagi.

VIII.

Dyskusja nad manuksryptem: A History of the Austro-Hungarian Empire, prof. Pietera Judsona, wydawca Harvard Univ. Press, odbyła się w dniu 21 czerwca w MHP.

Prof. Pieter Judson z European University Institute we Florencji jest uznanym autorytetem w dziedzinie badań nad historią Imperium Habsburgów. Jego specjalnością są dzieje XIX wieku i zagadnienia narodowościowe. W ostatnich latach opublikował m. innymi Guardians of the Nation. Activists on the Language Froniter of Imperial Austria oraz Exclusive Revolutionaries: Liberal Politics, Social Experience, and National Identity in the Austrian Empire (obie książki były nagradzane, m. innymi w USA, Austrii i Czechach). Przygotowywana książka może więc być traktowana jako próba syntetycznego podsumowania jego dotychczasowych badań. Wskazywałby na to także fakt, że autor bardzo krytycznie odnosi się w niej do wcześniejszej literatury przedmiotu. Nadesłany na konferencję manuskrypt daleki jest wszakże od ukończenia: liczne fragmenty zaznaczył autor do dalszego uzupełnienia i opracowania, ostatnie rozdziały i podsumowanie nadesłał w formie szkicowej. Powyższa okoliczność pozytywnie wpłynęła na dyskusję: prof. Judson zadeklarował otwartość na możliwość wprowadzenia daleko idących zmian w tekście, jako że termin Konferencji korzystnie zbiegł się z harmonogramem prac nad ksiażką. W podobnym tonie wyrażała się Kathleen McDermott, redaktor naukowa z Harvard Univ. Press, która brała aktywny udział w spotkaniu.

W czasie dyskusji eksperci: Maciej Janowski, Adam Kożuchowski i E. Sashlami, wskazywali na liczne błędy rzeczowe w manuskrypcie dotyczące nazwisk, dat, liczb, cytatów oraz interpretacji poszczególnych faktów. Należy też podkreślić kwestię nazewnictwa geograficzno-historycznego, co również jest standardowym problemem przy omawianiu zachodnich publikacji na temat Europy Środkowo-Wschodniej. Prof. Judson, jak wielu autorów anglojęzycznych przed nim, używa w tekście zasadniczo nazewnictwa niemieckiego z epoki (np. Pressburg zamiast Bratysława, Stanislau zamiast Stanisławów/ Ivano-Frankivsk), robi jednak wyjątki na rzecz nazewnictwa w innych językach. Autor odniósł się z aprobatą do tych uwag, zwłaszcza w kwestii ujednolicenia nazewnictwa geograficzno-historycznego.

Bardzo ożywioną dyskusję wywołało niedocenianie przez autora ruchów narodowych przy jednoczesnym nadmiernym podkreślaniu trwałości i siły powszechnego lojalizmu wobec monarchii austriackiej. Polscy eksperci zwrócili autorowi uwagę na błędy w sprawie powstania 1846 roku jak i rzezi galicyjskiej. Spierano się także w sprawie germanizacji i madziaryzacji - austriackiej i węgierskiej polityki językowej - oraz sytuacji na terenie Transylwanii po 1690 roku. Dyskusja wykazała, że prof. Judson postrzega i opisuje Austrię w odmienny sposób, niż wszyscy nasi eksperci. Jednocześnie, jak stwierdził Adam Kożuchowski, autor kwestionując ustalenia najnowszej światowej historiografii, w której sam uczestniczył, po części niezbyt świadomie powraca do wizji austriackiej monarchii istniejącej bardziej w wiedeńskich politycznych planach i mitologii, niż w codziennym życiu.

Prof. Judson po zakończeniu dyskusji, podziękował ekspertom i stwierdził, że dzięki nim, będzie to zupełnie inny tekst, niż pierwotnie zamierzał.

IX.

Dyskusja nad Environmental History of Eurasia, odbyła się 22 czerwca w MHP. Naszymi ekspertami byli: prof. prof. Maciej Janowski, John McNeill, Andrzej Nowak i dr Łukasz Jasina. Environmental History of Eurasia jest pracą zbiorową, ze wstępem Nicka Breyfogle, siedemnastu indywidualnych artykułów - rozdziałów i zakończeniem profesorów:  Johna Brooke’a i Dough Weiner’a.

Dyskutanci zwrócili uwagę na brak wewnętrznej spójności pomiędzy zamieszczonymi materiałami oraz brak wzajemnej komunikacji między wstępem, rozdziałami pracy, a samym zakończeniem; co więcej, wszyscy uważali za właściwe wytłumaczenie używania pojęcia Eurazja w znaczeniu Rosja/ZSRR. John McNeill, jeden z trzech najbardziej obecnie poważanych w świecie specjalistów w dziedzinie historii środowiska (deforestacja Basenu Morza Śródziemnego, Human Web, Malaria i jej wpływ na rozwój kolonializmu) zwrócił uwagę wydawcy na brak wzajemnego wykorzystania wiedzy pomiędzy współautorami książki - historykami Rosji, a specjalistami historii środowiska. Wszyscy eksperci zauważyli ponadto i skrytykowali koncentrację książki na Syberii, Arktyce, Dalekim Wschodzie i Centralnej Azji z pominięciem obszarów nadbałtyckich oraz terenów Białorusi, Ukrainy, Besarabii i Polski.

Prof. Andrzej Nowak  nie tylko skrytykował nieadekwatność tytułu, ale i pominięcie zarówno obszaru "zachodniej” Aurazji, jak i Polaków, szczególnie w momencie omawiania stalinowskiej polityki wobec mniejszości. Zdaniem krakowskiego uczonego, autorzy wymieniający wśród prześladowanych Koreańczyków, Niemców i Czeczenów postąpili tak, jak ktoś opisując eksterminacyjną politykę Hitlera, pamięta o Cyganach (Romach), homoseksualistach i Słowianach, ale zapomina o ...Żydach. Recenzja prof. Nowaka sugeruje autorom, redaktorowi i wydawcy wiele dodatkowych przemyśleń i uzupełnień i załącza długą listę pominiętej literatury przedmiotu.

X.

Dyskusja nad pracą Zbigniewa Wojnowskiego, The Near Abroad: Socialist Ukraine and the Soviet Empire in Eastern Europe 1956 – 1985 (Univ. of Toronto Press), odbyła się 24 czerwca we Lwowie w Center of East European Urban History. W dyskusji wzięli udział : dr dr: Spasimir Domaradzki, Juraj Marusiak, Iryna Sklokina i prof. Tomasz Stryjek. Praca młodego kanadyjskiego uczonego wywołała bardzo ożywioną dyskusję, gdyż nie tylko próbowała wyjaśnić mentalite dzisiejszej Ukrainy, ale także pokazać mechanizmy moskiewskiego oddziaływania na ukraińskie poczucie tożsamości. Kremlowska gra „polską kartą” jest dla nas niewątpliwie niezwykle interesująca, więc jest zrozumiałe, że prof. Stryjek uznał, iż należy jak najszybciej przetłumaczyć ją na jęz. polski. Wydawca powinien dać utorowi czas na wprowadzenie wielu poprawek gorąco sugerowanych przez pozostałych ekspertów: Sklokinę, Marusiaka i Domaradzkiego.

Niewątpliwie najciekawszą i najgłębszą analizę tej pracy przedstawił prof. Stryjek, który wskazując na konieczność zmian, jednocześnie użył całej swej wiedzy i powagi do udzielenia poparcia bardzo nowatorskim, ale w istocie ciekawym poglądom autora. W nas, Polakach, dyskusja o patriotyzmie i narodowej świadomości, z pominięciem roli i udziału inteligencji, musiała budzić sprzeciwy, ale efekty takiego socjologicznego podejścia są zadziwiająco interesujące. Nie mniej jednak rozszerzenie bazy źródłowej pracy (Sklokina i Marusiak) wprowadzenia do pracy opozycjonistów i podziemnej prasy (Sklokina), jak i dotarcie do wschodnio-ukraińskiego materiału archiwalnego oraz obecnie drukowanych pamiętników więźniów i opozycjonistów systemu, wydaje się rzeczywiście konieczne. Autor prawie nie wyszedł poza anglojęzyczną historiografię, co wytykali mu wszyscy recenzenci. Nawet przychylny pracy, prof. Stryjek uznał, że opis masakry wołyńskiej w oparciu o książkę Timothy Snydera, chociaż poprawny, jednak winien być rozszerzony zarówno o polskie jak i ukraińskie opracowania. Konieczność do sięgnięcia do polskiej, czeskiej, słowackiej i węgierskiej historiografii i publicystyki, szczególnie z okresów: 1956, 1968, 1970, 1979–1981, podnosili wszyscy dyskutanci. Wszyscy również domagali się zmiany anachronicznego i w zasadzie niedostatecznie precyzyjnego tytułu pracy.

XI.

Monografia Roberta Frosta: The Oxford History of Poland-Lithuania, Volume 1: The Making of the Polish-Lithuanian Union, 1385-1569 (Oxford Univ. Press) była omawiana w ostatnim dniu Konferencji w MHP. Dzieło to ma być kontynuowanie i ukazać się w dwóch tomach. Drugi tom, według zapowiedzi autora, będzie nosić tytuł: 1569 to 1815: the Congress of Vienna.  Jak nas poinformował autor, ostatni rozdział drugiego tomu będzie mówić, jak Kongres Wiedeński wpłynął na rozbiory Polski.

Prof. Robert Frost, jako jeden z pięciu najwybitniejszych zagranicznych historyków Polski, Skandynawii i Europy Środkowo–Wschodniej, znający doskonale język polski, spędził wiele lat w archiwach polskich, białoruskich i litewskich i eksperci: prof. prof. Lidia Korczak, Andrzej  Zakrzewski, mogli jedynie zwrócić uwagę na drobne „potknięcia”.

Robert Frost w I tomie podjął się zadania trudnego: opisu związku Korony i Litwy i zarazem historii tych dwóch krajów w przeciągu dwóch wieków. Poprzednio odwagą taką wykazał się – przed stu laty – Oskar Halecki. Ujęcie swoje tworzył jednak w pewnym momencie historycznym – rozpadu starej Europy, tworzenia się nowych państw (w tym Polski) i ówczesne wymogi chwili odbiły się na kształcie dzieła. Robert Frost zaś patrzy z boku, nie jest obciążony stereotypami – grzecznie zwanymi historiograficzną tradycją – żadnej z historiografii narodowych (polskiej, litewskiej, białoruskiej czy rosyjskiej). Ponadto, w przeciągu owych stu lat historiografia regionalna dotycząca samej Unii, jak i dziejopisarstwo europejskie, znacznie posunęły się naprzód. Ten dorobek szkocki badacz wykorzystał. Stąd m.in. ukazuje również bezsens sporu o to: jakim państwem – litewskim czy ruskim – było Wielkie Księstwo Litewskie. Wskazuje bowiem na jego złożony charakter, nie dający się porównać ze współczesnym państwem unitarnym (s. 24), czy też –  relikt zapadnorusizmu w pracy O.P. Bachusa (s. 313).

Praca ma również charakter na tyle syntetyczny, że lata 1385- 1569 udało się ująć jedynie na ok. 550 stronach, monumentalny zaś projekt Grzegorza Błaszczyka Od Krewy do Lublina zatrzymał się – miejmy nadzieję: chwilowo – na roku 1492 i już zajmuje ponad 1200 stron druku. W tej perspektywie wydaje się, że bardzo ważne jest ujęcie szkockiego badacza do udostępnienia czytelnikowi polskiemu: jest ono nowoczesne, ujmuje zagadnienie porównawczo, brak w nim polonocentryzmu. Zaś pewne drobne usterki, nieuniknione w szerokiej panoramie obejmującej dwa wieki, udało  się wychwycić  w trakcie naukowej dyskusji.

Autor pragnął oficjalnie związać publikację swojego monumentalnego i nowatorskiego dzieła z pracami naszej Konferencji, z którą już uprzednio współpracował. Jak stwierdzili nasi eksperci, śledzili postęp prac i oczekiwali na tę publikację, która dla Polski będzie miała wielkie znaczenie w rozpowszechnianiu w świecie osiągnięć I Rzeczypospolitej.

Podsumowanie

Jesienią 2014 r. wydawcy zgłosili 20 tekstów na 2015 r. Wybraliśmy 15 i do tej liczby dostosowaliśmy harmonogram seminaryjnej Konferencji. Niestety, niedokończenie prac przez autorów ograniczyło liczbę pozycji do 11-tu. Pozwoliło nam to na lepsze zapoznanie naszych gości z kulturą, nauką i stanem gospodarczym naszego kraju.

Zdajemy sobie sprawę, że autorzy najbardziej uprzedzeni czy niechętni wobec naszego kraju, chociaż usuną rażące błędy, nie zmienią od razu swego stanowiska (Bergen, Brykczynski). Musimy jednak pamiętać, że wykonaliśmy duży krok dobrej woli i na pewno na poziomie naukowej wymiany myśli otworzyliśmy zamykane drzwi. Trzeci na liście niezbyt nam przyjaznych - nadzwyczaj zdolny i intelektualnie odkrywczy Serhy Yekelchyk, pomimo OUN-wskiego „pochodzenia” jest bardzo otwarty na uwagi ekspertów i już obecnie planuje przyjazd na naszą następną Konferencję ze swoją nową książką, mającą ukazać się w Oxford University Press.

Jesteśmy przekonani, że David Mason uczuciowo bardzo związany z Polską przez doświadczenia stanu wojennego, a także Alec Murphy oraz Zbigniew Wojnowski wprowadzą dużą ilość zgłoszonych poprawek i jeszcze częściej będą pamiętali o Polsce, jej obecnych osiągnięciach jak i historii w czasie swoich uniwersyteckich wykładów.

Mogłoby się wydawać, że dotychczas nigdy nie drukowana Eurasia Nicka Breyfogla, ograniczona do Arktyki i zauralskiej Rosji, nie powinna znaleźć się na liście naszych tekstów. Jednakże nie wydawało się nam właściwe pominięcie pracy dotyczącej terenów niesłychanie blisko związanych z historią setek tysięcy Polaków. Jesteśmy przekonani, że po odbytej dyskusji, wydawca Peter Kracht z Univ. of Pittsburgh Press, będzie wymagał dokonania poważnych zmian i uzupełnienia pracy poprzez przesunięcie jej także na zachodnie tereny.

Niewątpliwie nasza bliska współpraca i znakomite porozumienie z Carol Symes i Joshua Cole jest naszym olbrzymim sukcesem. Ich 19-ta edycja Western Civilizations będzie prawdziwym powrotem Rzeczypospolitej Wielu Narodów, a także Polski i Polaków do Europy, z której tak usilnie starał się na zawsze wyrugować nas Berlin i Kreml. Również każde nowe wydanie z tym obecnie przygotowywanym i dyskutowanym History of Modern Europe Merrimana służy tej samej sprawie. Przyjazd Roberta Frosta na naszą Konferencję traktujemy jako znak zaufania i przyjaźni, mający podkreślić jego zdecydowane i podobne do Normana Daviesa stanowisko wobec Projektu.

Organizatorzy:

 

Fundacja Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej
Fundacja Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej Polska Akademia Umiejętności Georgetown University
     
Muzeum Historii Polski Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego Center for Urban History of East Central Europe
     
Universitas Masarykiana Brunensis University of Pecs Slovak Academy of Sciences

Sponsorzy:

 

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwo
Spraw Zagranicznych
Fundacja PZU
     
Bank Zachodni WBK Fundacja Kronenberga Visegrad Fund
     
Ambasada RP w Waszyngtonie Wojewoda Mazowiecki Tołpa
     
Prezydent Miasta Krakowa Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz Promuje Łódzkie
     
   
     

Patroni medialni:

 

Rzeczpospolita TVP Historia Tygodnik DO RZECZY
     
   
HISTORIA - DO RZECZY    

Wróć