XV Konferencja 09-24 czerwca 2017r.

Sprawozdanie z XV Konferencji 2017 rok

W dniach 9-24 czerwca odbyła się XV Konferencja/Seminarium Naukowe pt.: Przywracanie zapomnianej historii. Wyobrażenia o Europie Środkowo-Wschodniej w anglojęzycznych podręcznikach akademickich (angielski tytuł: Recovering Forgotten History. The Image of East-Central Europe in English-Language Academic and Textbooks)

Partnerzy i donorzy konferencji: PGNiG, PGNiG Sponsoring, Departament Historii – Georgetown University, Washington, Muzeum Historii Polski, Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polska Akademia Umiejętności, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Adama Mickiewicza, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika i Urząd Miasta Toruń.

Do partnerów należały również instytucje naukowe z Grupy Wyszehradzkiej: Slovak  Academy of Sciences, Bratislava i University of Pécs.

Podczas seminarium poddano krytyce czternaście tekstów: 12 manuskryptów przygotowanych do pierwszego wydania, jedno tłumaczenie wydanej wcześniej książki w USA i Polsce, obecnie mającej się ukazać w Niemczech oraz szóste wydanie podstawowego podręcznika dotyczącego aktualnej polityki europejskiej.

W konferencji uczestniczyło 15 autorów z USA, Kanady i Wielkiej Brytanii, 7 wydawców z USA, Kanady i Niemiec oraz 39 ekspertów: w tym uczeni z Izraela, Niemiec, Słowacji, Ukrainy, USA i Węgier.

Obrady w Warszawie były przeprowadzone w Muzeum Historii Polski, w Toruniu - na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz w Krakowie: tym razem w Domu Profesorskim Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Projekt stawia za cel nie tylko udział w prowadzeniu polityki historycznej Polski poprzez korygowanie nieprawidłowości i przekłamań w omawianych tekstach i wprowadzanie obszernych informacji z historii Polski i regionu, ale również zapoznawanie odwiedzających nasz kraj autorów i ich wydawców z naszą bogatą kulturą zaklętą w kamieniu, tonach muzyki, rzeźbie i obrazach.

Goście odwiedzili liczne muzea w Warszawie, w tym Muzeum Powstania Warszawskiego i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Zamek Królewski. Dyrektor Muzeum Adama Mickiewicza, Ambasador dr Krzysztof Olendzki zaprosił uczestników projektu do Teatru Wielkiego na premierę spektaklu, co zwłaszcza dla gości było wielkim przeżyciem. Podczas pobytu w Krakowie został zorganizowany wyjazd do Muzeum w Auschwitz- Birkenau,  zwiedzanie Zamku na Wawelu i Katedry, Collegium Maius i inne. Goście zwiedzili dzielnicę żydowską na Kazimierzu, gdzie odbyła się pożegnalna kolacja. Należy podkreślić, że Kazimierz jest naszym gościom znany i w każdym roku chcą zwiedzić tę część Krakowa. W Toruniu Dziekan Wydziału Nauk Historycznych - Prof. Stanisław Roszak był organizatorem obrad na Wydziale, gdzie odbyła się dyskusja nad książką prof. Karin Friedrich. Goście zostali serdecznie przyjęci przez gospodarzy. Pan dr Michał Targowski z Wydziału Nauki Historycznych był naszym przewodnikiem po Toruniu prezentując najważniejsze zabytki Torunia, zaś na koniec uczestnicy zwiedzili Muzeum Piernika, które wzbudziło duży entuzjazm wśród gości podczas lepienia pierników. Urząd Miasta Torunia zaszczycił nas swoją obecnością, wręczając gościom prezenty.

Byliśmy w katolickich kościołach i starych, lecz wciąż czynnych synagogach. Goście byli pod wrażeniem każdego z tych jakże interesujących i odmiennych miast. Jeśli na coś narzekali, to na niedostatek czasu, aby „jeszcze więcej zobaczyć”. Jedni chcieli „zahaczyć” o Gdańsk i Gdynię, inni o Łódź, czy Zamość i Sandomierz, o których słyszeli od swoich kolegów. Specjaliści od czasów Rzeczypospolitej Wielu Narodów chcieliby odwiedzić Grodno, Wilno, czy Lwów i Kijów, których nazwy przewijały się podczas dyskusji.

Od kilku lat staramy się prowadzić dyskusje na Litwie, Ukrainie, Węgrzech, dotyczących tekstów historii Rzeczpospolitej Obojga Narodów,  o ile zdobywamy na to fundusze. W tym roku, ze względu na niewystarczające środki, konferencja odbyła się w Polsce.

Trzy omawiane podręczniki akademickie będą oddziaływać na szerokie rzesze anglojęzycznych studentów na całym świecie: History of the World autorstwa Johna McNeilla, The Ottomans in Europe Gabora Agostona i Europe Today: A Twenty-first Century Introduction Erica Jones’a. Pozostałe monografie będą wykorzystywane jako materiały pomocnicze na poziomie undergraduate i podstawowym na zajęciach magisterskich i doktoranckich. Dwie omawiane prace stanowiły nasz ukłon wobec kolegów z krajów Grupy Wyszegradzkiej: eksperci do tekstów Between the Sacred and the Profane: Clericalism, the Sciences, and the Romanian-Hungarian Contest for the Moldavian Csangos autorstwa - Chrisa Daviesa i Borders on the Move: Identity Politics and Territorial Change in the Hungarian-Slovak Borderland - Leslie Waters.

Imponująca zakresem praca Blood and Paper: European Diplomacy and Cultural Knowledge in the Aftermath of Anti-Jewish Libels Magdy Teter, przedstawia “politykę” Kościoła Katolickiego wobec Żydów na tle oskarżeń o mordy rytualne. Zagadnienia polsko-żydowskie skłaniały polskich ekspertów do krytyki pewnych interpretacji i przeoczeń, które wystąpiły jeszcze w dwóch omawianych tekstach dotyczących innych zagadnień: Edge of Destruction: Warsaw Intelligentsia under Nazi Occupation, 1939-1944, autorstwa Jadwigi Biskupskiej i Justice behind the Iron Curtain: Nazis on Trial in Communist Poland: Alexandra Prusina i Gabriela Findera.

Monografia Maria Theresa: A Dynastic Life Rity Krueger poświęcona biografii Marii Teresie nie wnosiła nowych materiałów do najbardziej interesujących nas zagadnień.

Omówiliśmy także dwie istotne prace dotyczące Ukrainy: Wars, Revolutions, Peace Talks and the Politics of National Self-Determination: Ukraine and Its Borderlands Marka von Hagena i Young Europe and the Birth of Modern Nationalism in the Slavic World Anny Procyk, zwracające uwagę na ocenę stosunków polsko-ukraińskich oraz ich europejskich i rosyjskich reperkusji.

Oceniając dyskusje w czasie konferencji nad poszczególnymi tekstami, zaczniemy od tych, które dotyczą największych obszarów świata i są najbardziej rozlegle chronologicznie, aby skończyć na pozostałych, koncentrujących się na bardzo specyficznych, lokalnych zdarzeniach, wyjaśniających amerykańskim studentom historię, kulturę i współczesność Polski oraz krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

  1. John McNeill. Niewątpliwie, licząca ponad tysiąc stron Historia Świata, pióra światowej sławy uczonego z Georgetown University, może na wiele lat stać się najważniejszym podręcznikiem poszukiwanym przez setki tysięcy studiującej młodzieży. Historia świata jest obowiązkowym przedmiotem dla wszystkich studentów w USA, nic więc dziwnego, że ucieszyła nas prośba autora o włączenie jego manuskryptu do listy dyskutowanych prac. Mieliśmy nadzieję, że autor nie zapomni w tekście o Polsce, bowiem zdecydowanie odchodzi od eurocentrycznych ujęć historii świata, w którym kultury Indii, Chin, Ameryki Południowej, Egiptu i Mezopotamii zajmują więcej miejsca niż historia i kultura naszego kontynentu.

    Prof. John McNeill zwiedził cały świat, gdzie zbierał materiały do swojej nowej pracy. Jego wcześniejsza książka była również przedmiotem dyskusji w naszym projekcie. Autor był nie tylko w Krakowie, Warszawie, Sandomierzu, Gdańsku i Malborku, ale też w Wieliczce. Nasz kraj i jego historia nie są mu więc obce, ale na wiele spraw XX wieku patrzy według dominujących w amerykańskiej akademii “postępowych” tendencji. Dyskusji z McNeillem podjęło się dwóch uczonych ze słynnej „szkoły” prof. Mariana Małowista: prof. Jan Szemiński z Uniwersytetu Hebrajskiego, prof. Dariusz Kołodziejczyk z Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Maciej Janowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Dołączył do nich dr Spasimir Domaradzki zwracający specjalną uwagę na oceny dotyczące najnowszych wydarzeń. Profesor Jan Szemiński przebywał w czasie konferencji w Peru i nie mogliśmy go nawet na kilka dni oderwać od  zaplanowanych uprzednio badań i wykładów. Nie mniej, z właściwą jemu sumiennością i naukową werwą przygotował i przysłał opinię o książce McNeilla jeszcze przed swym wyjazdem w Andy. Opinia liczyła 50 stron. McNeill podziękował bezpośrednio ekspertowi za niezwykle cenne uwagi: liczne uzupełnienia i korekty.

    Dyskusja nad Historią Świata trwała 5 godzin. Eksperci po dyskusji przekazali autorowi obszerne propozycje poprawek, uzupełnień i sugestie odmiennych interpretacji. W dotychczasowych historiach świata, funkcjonujących na amerykańskim akademickim rynku, trudno doszukać się wzmianek o Polsce. Jesteśmy pewni, że w tej książce będzie inaczej.

  2. Profesor Gabor Agoston, znany „ottomanista”, przedstawił swoją nową pracę pt: „Ottomans in Europe”. Zakres chronologiczny obejmuje okres od XIII do XVIII wieku i obszar wielkiego, leżącego na trzech kontynentach imperium, które odegrało znaczącą rolą w naszej historii i narodowej mitologii oraz kulturze (orientalizm sarmacki). Poprawki do pracy zgłosili prof. Dariusz Kołodziejczyk , prof. Endre Sashalmi z Uniwersytetu w Pecs oraz dr Rigels Halili z Uniwersytetu Warszawskiego. Polska Korona i Wielkie Księstwo Litewskie, a następnie Rzeczypospolita odgrywają w podręczniku znaczącą rolę. Konieczne też są liczne poprawki. Wiele z nich zostało zgłoszonych przez ekspertów, a prof. Kamiński na osobnym 2-godzinnym spotkaniu z autorem, wniósł długą listę niezbędnych uzupełnień. Prof. Agoston zaakceptował cenne uwagi kolegów.

  3. Dyskusja nad „Europe Today” miała ciekawy przebieg, gdyż prof. Erik Jones, znany ekspert spraw międzynarodowych - specjalizujący się w zagadnieniach europejskich - poprosił ekspertów o radę, jak zmienić tematyczny układ redagowanej przez siebie książki (poprzednia edycja podręcznika była dyskutowana w projekcie w 2014 roku). Wszyscy na pewno odczuliśmy, że prośba ta wiąże się ze zmianą postrzegania Europy przez jej głównego redaktora. Jego poprzednia wykładnia europejskich spraw koncentrująca się na UE, NATO, problemami migracyjnymi, wzrastającą silą putinowskiej Rosji i dużym rozdziale poświęconym Polsce, jako krajowi skutecznej i progresywnej transformacji, okazała się niezbyt trafna. Rosyjskie zajecie Krymu i  agresywne działania w Donbasie, Brexit, narastający populizm i eurosceptycyzm, ostre spory w UE na liniach południe/północ oraz bezpieczeństwo wschodniej flanki energetycznej i plany niemiecko-rosyjskiej współpracy, zmuszają do refleksji i nowej oceny europejskiego stanu rzeczy. W dyskusji wzięli udział, dr Spasimir Domaradzki, Dyr. Robert Kostro, dr Juraj Marusiak, prof. prof.  Andrzej Nowak i Endre Sashalmi. Wszyscy eksperci,  oceniając „Europe Today” jako bardzo potrzebną i świetnie redagowaną książkę, zaproponowali mniej lub bardziej radykalne zmiany. Uznali za konieczne wprowadzenie podstawowych zmian w rozdziale poświęconym Rosji tak, aby czytelnicy mieli do czynienia z bardziej realistycznym obrazem Rosji Putina. Eksperci proponowali wprowadzenie nowego rozdziału poświęconego Ukrainie, ale uważali, że autor poświęca gros uwagi „starej” Europie zaniedbując „nową”, czyli kraje przyłączone do UE po 2000 roku. Zaufanie do ekspertów na pewno spowoduje wprowadzenie wielu zmian w poczytnym i szeroko wykorzystywanym przez studentów dziele.

  4. Magda Teter, jak wspomnieliśmy na wstępie, analizuje wielowiekową „politykę” Kościoła Katolickiego wobec oskarżeń Żydów o mordy rytualne. Przedstawia też żydowskie próby obrony przed tymi zarzutami, odwołania Żydów do papieży oraz próby znalezienia ochrony u świeckich lub kościelnych władz lokalnych. Przykłady w tekście tego rodzaju oskarżeń i ich dalszy przebieg pochodzą z Anglii, Italii, krajów habsburskich i Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Chronologiczny i geograficzny zasięg pracy, jak i obszerna baza źródłowa, do której dotarła autorka, wymagały głębokiej dyskusji. Jesteśmy wdzięczni dr Hannie Węgrzynek i prof. Waldemarowi Kowalskiemu za merytoryczną dyskusję. Magda Teter podziękowała za wiele udzielonych jej wskazówek, które obiecała wykorzystać w jeszcze niedokończonej pracy.

  5. Anna Procyk. Praca autorki jest istotnym novum nie tylko ze względu na innowacyjność tematu, ale podkreślanie przez ukraińskiego historyka wielkich zasług polskich radykalnych demokratów w budzeniu narodowego ruchu ukraińskiego w latach trzydziestych i czterdziestych XIX wieku. Wszyscy eksperci do tej pracy: prof. prof. Jarosław Hrytsak, Maciej Janowski i Tomasz Stryjek uznali walory pracy, ale jednocześnie zgłosili swoje uwagi wobec niektórych propozycji autorki. Anna Procyk postrzega rolę  polskich po-listopadowych emigrantów i ich krajowe rodziny oraz przyjaciół, jako drogę, którą poprzez Czechów i Słowaków docierają do Wschodniej Galicji, Wołynia i Kijowszczyzny, łącząc te tereny z rewolucyjną, demokratycznie - liberalną młodą Europą. Autorka nie unika sugestii, że polska pomoc w otwieraniu Ukrainie drogi do Europy trwa po dziś dzień i jest niezwykle istotna. Jej zdaniem, przeciwnikami polsko-ukraińskiej współpracy i dotarciu Ukrainy do UE jest od wieków Moskwa.

  6. Rita Krueger. Wciąż jeszcze nie ukończona monografia Marii Teresy, przedstawiająca długie lata jej panowania, spotkała się z dużym zainteresowaniem historyków polskich i z Węgier, natomiast ze względów finansowych zabrakło ekspertów z Czech i Austrii. Książkę oceniali: Maciej Janowski, Adam Kożuchowski i Endre Sashalmi. Ocena spraw polskich: wojna sukcesyjna, elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiego, Konfederacja barska i rozbiory Rzeczypospolitej nie wywołały głębszej dyskusji, a raczej uściślanie pojęć. Uwagi ekspertów koncentrowały się na propozycjach poprawek dotyczących zasad legalizmu konstytucyjnego na terenie monarchii węgierskiej i praw stanowych w Czechach, uzupełnień i poprawek tekstu, w którym autorka pisze o zdarzeniach z terenów Polski, powiększeniu bazy źródłowej i kwestii nie tylko osobistej pobożności władczyni, ale jej wsparciu oświeceniowej religijności. Uważano, że należy też bardziej wyjaśnić istotę zatargów Marii Teresy z córkami i jej odpowiedzialności za wychowanie i wyksztalcenie swoich dzieci.

  7. Mark von Hagen na pewno bardzo zainteresował książką polskich ekspertów: prof. prof. Krzysztof Łazarski, Daria Nałęcz, Andrzej Nowak. Krzysztof Łazarski uznał książkę za godną pochwały, gdyż autor przedstawiając fakty, rewolucję i próby budowy nowych państw w okresie 1914 -1922, uwzględniał opinie i działania Kijowa, Warszawy, Wilna i Mińska, a nie jak zwykła to czynić zachodnia historiografia: Moskwy, Berlina i Wiednia. Wszyscy polscy specjaliści skorygowali uproszczenia autora w ocenie pogromów i aktów przemocy wobec Żydów. Sprostowano też wiele informacji na temat Legionów Polskich, polityki Piłsudskiego wobec Niemiec i Austrii, a także sytuacji w okupowanej przez Niemców Warszawie. Wiele poprawek i sugestii zmian wobec bolszewickiej Rosji wniósł prof. Nowak, a wobec “białej” - prof. Łazarski.

    Prof. Yaroslav Hrytsak zaznaczył, że autor przyłączył się swoją pracą do małej grupy zwolenników prof. Romana Szporluka, który widzi początek I Wojny Światowej jako źródło rewolucji. Co więcej zaproponował porównanie przedstawienia pogranicza prof.  von Hagena z „Bloody Borderlands” Timothy Snydera. Pełna refleksji obserwacja  Hrytsaka pozwoli nam jeszcze uważniej przeczytać tę zgłoszoną do druku pracę.

  8. Fritz Bartel. Manuskrypt mającej się wkrótce ukazać książki jest bardzo nowatorski. Bartel ukończył studia doktoranckie w maju tego roku, a jeszcze przed doktoratem uzyskał kontrakt z Harvard University Press na wydanie jego nie obronionej pracy. Według znanego ekonomisty, prof. Wojciecha Bieńkowskiego, Bartel napisał jedną z najlepszych książek wyjaśniających procesy systemowej transformacji zapoczątkowanej w okresie zimnej wojny, a zakończonej w latach 90. Natomiast zdaniem dr Przemysława Gasztolda, wielkim sukcesem autora jest wskazanie i analiza czynników ekonomicznych, które doprowadziły do upadku komunizmu w krajach bloku sowieckiego i w Kraju Rad. Omawiana praca była pisana w oparciu o finansowe i ekonomiczne dane głównie ze Związku Radzieckiego, ale polscy specjaliści uważali, że autor powinien rozszerzyć tekst o polskie materiały archiwalne. Ofiarowali mu pomoc w poznaniu innych znakomitych znawców przedmiotu. Dla autora była to pierwsza wizyta w Polsce i wyraził wdzięczność organizatorom projektu za cenne wskazówki ekspertów oraz umożliwienie spędzenia czasu w Warszawie, Toruniu i Krakowie.

    W trakcie naszego seminarium omówiliśmy dwie przygotowywane do publikacji książki dotyczące stosunków węgiersko-rumuńskich i węgiersko-słowackich. Dyskusja nad tymi tekstami miała mieć miejsce na Wegrzech przy udziale węgierskich specjalistów. W ostatniej chwili - dwa tygodnie przed rozpoczęciem konferencji - Węgierska Akademia Nauk odwołała uprzednie zaproszenie. Dyskusje odbyły się w Polsce, ponieważ nie chcieliśmy zawieść blisko współpracujących z nami edytorów i odwołać ich oraz autorów (wszyscy mieli już wykupione bilety lotnicze). Nie było Węgrów, wiec zgłoszone uprzednio prace omówili specjaliści polscy i słowacki wykazując, że rzeczywiście mamy świetnych znawców obszarów Trójmorza.

  9. Prof. Chris Davies - amerykański historyk dobrze znający język rumuński przedstawił losy Csangos - katolickiej ludności pochodzenia węgierskiego żyjącej od wczesnego średniowiecza w Mołdawii. W czasie II Wojny Światowej Rumunia i Węgry próbowały przesiedlić tę węgierską grupę na tereny położone w pobliżu Nowego Sadu, a wiec „oczyszczone” z wymordowanych Żydów i Serbów. Liczne krytyczne uwagi, propozycje zmian i uzupełnień zgłosili dr Agnieszka Barszczewska-Mikulska, autorka poważnej pracy poświęconej Csangos, prof. Adam Burakowski, uznany specjalista Rumunii i całego regionu oraz dr Rigels Halili zadziwiający znajomością wszystkich języków Trójmorza i świetną znajomością historii i literatury tego całego obszaru.

  10. Manuskrypt autorstwa prof. Leslie Waters jest poświęcony przesunięciom granicy węgiersko-słowackiej w okresie od I Wojny Światowej do lat kończących II Wojnę Światową. Dr Piotr Bajda i dr Juraj Marusiak zgodnie zauważyli, że autorka świetnie zna język, archiwa i naukową literaturę węgierską, ale nie zna ani języka słowackiego, ani Słowacji. Autorka bezwiednie powtarza węgierski punkt widzenia na wszystkie opisywane przez siebie zdarzenia. Głos ekspertów musiał poważnie zaniepokoić wydawczynię z Rochester University Press, ale czy autorka zdoła w najbliższym czasie przekroczyć językową granicę słowacką pokaże czas. Życzymy jej powodzenia.

  11. Książka prof. Karin Friedrich w naszej tegorocznej konferencji to przykład realizowania polityki historycznej Polski. W porozumieniu z prof. Igorem Kąkolewskim, naszym stałym ekspertem w projekcie, zastępcą dyrektora Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie, postanowiliśmy rozszerzyć współpracę o udział wydawcy niemieckiego. Wydawcy w Niemczech są bardzo zainteresowani uczestniczeniem w projekcie i nawiązaniem za naszym pośrednictwem bezpośrednich kontaktów z amerykańskimi wydawnictwami, z którymi od wielu lat współpracujemy.

    Współpracę rozpoczęliśmy od publikacji książki dotyczącej historii polsko-niemieckiej, która po kilkunastu latach od pierwszej publikacji w Cambridge, ma zostać wydana w języku niemieckim. Temat zasługuje na bliższe wyjaśnienia. Naukowa monografia autorstwa prof. Karin Friedrich: The Other Prussia. Prussia, Poland and Liberty, 1569-1772, wprowadziła do anglojęzycznej literatury przedmiotu wiele korekt do pokutujących w nauce niemieckiej uproszczeń i zadawnionych przekłamań. Wydana książka w 2000 r. przez Cambridge University Press, została wysoko oceniona zarówno w USA (nagroda roku Slavic Review), jak w Wielkiej Brytanii i w Polsce. Polskie wydanie ukazało się w 2005 r. Jednak naukowy świat niemiecki, pomimo okazywanego zainteresowania, nie spieszył się w ciągu minionych 16 lat z niemieckim tłumaczeniem. Dopiero obecnie, na skutek wpływu wspomnianego wyżej Centrum, znalazł się wydawca, który podjął decyzję o wydaniu książki, ważnej dla historii Polski.

    Ekspertami pracy, dyskutującymi nad wydaniem jej po niemiecku, byli zaproszeni przez nas dwaj historycy niemieccy: prof. prof. Michael Mueller, Damien Tricoire oraz polscy: prof. Janusz Małłek i dr Adam Kożuchowski. Książka ta, zdaniem Tricoire’a, zakwestionowała zarówno niemieckie jak i polskie wersje historii Prus Królewskich. Według prof. Muellera, autorka dokonała wielkiego przełomu w historiografii, ale jej praca dotychczas nie weszła w główny nurt historiografii niemieckiej. Wpłynęła na wąskie grono badaczy zajmujących się “Wschodem”, lecz jest nadal nieznana historykom Niemiec. Zważywszy więc na wartość tej pracy, również prof. Mueller postulował jej wydanie po niemiecku. Naszym zdaniem ukazanie się tej pracy w rodzimym języku autorki, nie przejdzie bez głośnego echa zakłócającego spokojne trwanie ”pruskich” stereotypów.

  12. Alexander Prusin/Gabriel Finder: ekspertami manuskryptu byli: dr Łukasz Kamiński, prof. Bożena Szaynok i prof. Jakub Tyszkiewicz. Wszyscy eksperci wyrazili przekonanie, że autorzy napisali ciekawą i opartą na obszernym materiale źródłowym syntetyczną pracę pozwalającą oceniać praworządność powojennych polskich sądów prowadzących rozprawy przeciwko nazistowskim zbrodniarzom. Sprzeciwy polskich ekspertów wystąpiły w dwóch innych pobocznych sprawach, ważnych dla lepszego rozumienia ówczesnej Polski. Według autorów, w powojennej Polsce panował powszechny antysemityzm podkreślony masakrą 42 Żydów w Kielcach (1946), zajściami w Krakowie i innych miastach. Jak piszą, żydowska nadzieja ułożenia sobie życia w Polsce szybko gasła: w 1950 r. było w Polsce 70.000 Żydów, a w 1961 już tylko 37.000. Argumentacja i wyjaśnianie tej sprawy przez ekspertów liczą wiele stron, na ile będą skuteczne, ujrzymy w wydrukowanej książce. Druga sprawa, która niewątpliwie wymagała korekty, to opinie autorów o rodzaju rządów w przedwojennej Polsce, legalności naszego rządu na uchodźctwie i przekonanie, że Armia Krajowa nie była prawicowo-centrystycznym i prawicowym ugrupowaniem.

  13. Anna Krakus. Do oceny pracy pt.: No End in Sight: Polish Cinema and Literature in the Late Socialist Period, mieliśmy więcej kandydatów, niż do jakiejkolwiek innej książki od początku realizacji programu. Po sporach, odwołaniach i prośbach - ekspertami zostali prof. Konrad Klejsa, prof. Marek Wierzbicki, dr Adam Kożuchowski, dr Mateusz Werner. W obradach, na nasze specjalne zaproszenie, wziął udział prof. Jan Prokop, bardzo zainteresowany książką, który po dwóch godzinach dyskusji „ofuknął” wszystkich ekspertów za zbyt krytyczną ocenę pracy autorki. W rzeczywistości większość ekspertów uważała manuskrypt za nowatorski i bardzo ciekawy, chociaż wymagający rozszerzenia polityczno–społecznego tła oraz lepszego historycznego zaplecza, szczególnie istotnego dla obcojęzycznych czytelników. Ania Krakus (Polka po doktoracie w USA i tam pracująca na University of Southern California) dostała bardzo szczegółowe i rozległe sugestie uzupełnień interesującej książki.

  14. Prof. Jadwiga Biskupska: jej praca pt.: Edge of Destruction: Warsaw Intelligentsia under Nazi Occupation, 1939-1944 spotkała się z krytycznym podejściem ekspertów: prof. Grzegorz Berendt, dr Dobrochna Kałwa, dr Sebastian Rejak, prof. Bożena Szaynok, prof. Jakub Tyszkiewicz. Co prawda dr Rejak ucieszył się, że ten zaniedbany wciąż temat został podjęty przez amerykańską historyczkę, ale każdy z uczestników dyskusji uznał, że autorka wnosi więcej informacji o nazistowskiej polityce odnośnie do Generalnej Guberni, niż o niszczeniu polskiej inteligencji. Co więcej, inteligencja jako grupa nie została w ogóle określona, a podstawowa praca na ten temat profesora Jedlickiego nie jest jej znana. Autorka zebrała obszerny materiał o okresie niemieckiej okupacji Polski, ale albo musi wykonać dodatkowe badania, albo zmienić swoje założenia odnośnie do podjętego tematu. Pomocna ocenom ekspertów na pewno okaże się edytorka książki: Susan Ferber z Oxford University Press (uczestnicząca od kilku lat w naszym projekcie i bardzo go doceniająca), która z wielką uwagą słuchała i sporządzała notatki z dyskusji z ekspertami.

Autorzy omawianych prac wyrazili wdzięczność za zgłaszane przez ekspertów szczegółowe uwagi oraz obszerne propozycje uzupełnień, przyrzekając wprowadzenie licznych zmian, a niektórzy dopisanie dodatkowych rozdziałów. Wyrazy podziękowania „za nadzwyczaj istotne trafne uwagi” złożyli na ręce organizatorów wszyscy wydawcy. Konferencja przebiegała w skupionej i jednocześnie miłej, a nawet serdecznej atmosferze; z satysfakcją można było obserwować nawiązywanie naukowych i przyjacielskich więzów pomiędzy autorami i wydawcami oraz ekspertami reprezentującymi liczne polskie uczelnie i placówki badawcze, a także ekspertami zagranicznymi.

Dzięki pomocy i zaangażowaniu Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (PGNiG), informacje o projekcie ukazały się w licznych programach radiowych, telewizyjnych i na najpopularniejszych portalach internetowych, mających miliony czytelników w kraju i za granicą. Patronami i partnerami medialnymi projektu byli: wSieci, wSieci Historii, TVP Info i PAP. Przeprowadzone wywiady z uczestnikami, zarówno zagranicznymi jak i organizatorami, pokazały wagę projektu w rozpowszechnianiu historii Polski i regionu Europy Środkowej w świecie oraz rolę seminarium w zmianie wizerunku naszego kraju za granicą.

Broszura PRZYWRACANIE ZAPOMNIANEJ HISTORII

Video



















Wróć