V Konferencja 5-11 grudnia 2008 r.

Omawiane teksty:

  1. David Clay Large, Felix Gilbert, The End of the European Era: 1890 to the Present, W.W.Norton
  2. Aviel Roshwald, Ethnic Nationalism and the Fall of Empires: Central Europe, the Middle East and Russia, 1914-1923, Routledge
  3. Gale Stokes, The Walls Came Tumbling Down: Collapse and Rebirth in Eastern Europe, Oxford University Press

Po raz pierwszy podręcznik The End of the European Era został opublikowany ponad trzydzieści lat temu jako autorskie dzieło Felixa Gilberta, którego zamierzeniem było narracyjne przedstawienie wydarzeń kształtujących wiek XX. W obecnym wydaniu zachowano pierwotny kształt jedynie uzupełniając go o dzieje najnowsze. Eksperci zwracali uwagę na szersze tło, kontekst i perspektywę, które uwarunkowały omawiane dzieło. Polscy naukowcy dołożyli wszelkich starań, aby przy pomocy materiałów źródłowych udokumentować i unaocznić gościom jak obraz Stalina-Alianta — dobrego sprzymierzeńca — odbiega od rzeczywistości, a w szczególności wykazać, iż niezasłużenie ocenia się jego „politykę” o wiele bardziej łagodnie od zbrodniczych poczynań Hitlera. Eksperci dostrzegając długi cień, jaki na postrzeganie polskiej historii rzucił okres dominacji sowieckiej, starali się zmienić ten ciemny obraz, wskazując na takie fakty historyczne, jak istnienie wielonarodowej i wielo-wyznaniowej, wielojęzycznej Rzeczypospolitej, której obywatele doceniając wagę budowania na ówczesnych ziemiach republiki wielu narodów uchwalili pierwszą europejską konstytucję.

Przykładowe tytuły wydanych książek

Podczas obrad nad tekstem The Walls Came Tumbling Down istotnym elementem, na który wskazywali eksperci była jednoczesna gloryfikacja Gorbaczowa, jako głównego dekonstruktora ZSRR, oraz pomniejszanie roli, którą w procesie upadku komunizmu i „Żelaznej Kurtyny” odegrały: społecznych ruch „Solidarność”, papież Jan Paweł II czy prezydent Ronald Reagan. Polscy eksperci widzą postać Reagana z całkowicie odmiennej perspektywy, oceniając jej działania jako odważne, a ich skutki jako ważkie, zaś ogólny stosunek do tej postaci jest pozytywny, starający się podkreślić zasługi przywódcy USA oraz znaczenie prowadzonej przez niego polityki zagranicznej.

W dyskusji nad książką Ethnic Nationalism and the Fall of Empires eksperci koncentrowali się na omówieniu historii ruchów narodowych, których powstanie doprowadziło do upadku mocarstw i wybuchu I wojny światowej. Szczególnie istotnym wątkiem okazał się tu problem „rusyfikacji” w okresie rozbiorów, jako nic innego jak kolonizacja, która nieodmiennie w historii dziejów odnosi ten sam skutek, jakim jest wzmocnienie tożsamości podległych grup. Próba dominacji spotkała się z aspiracjami narodowymi, doprowadzając do osłabienia państwa.

Listy od gości:
List Alana Camerona
List Davida Large'a
List Gale Stokes