X Konferencja 24 maja–7 czerwca 2012 r.

W sprawozdaniu z zakończonej X. Konferencji należy podkreślić wątek “polskich obozów śmierci”, który poruszył cały świat. Lapsus o polskich obozach śmierci w ustach Baraka Obamy, prezydenta USA zabrzmiał jak bezmyślna prowokacja wypowiedziana w najbardziej niewłaściwym momencie, to jest w czasie pośmiertnego odznaczania Jana Karskiego najwyższym cywilnym orderem Stanów Zjednoczonych. Fatalne sformułowanie Baraka Obamy, użyte w momencie oddawania hołdu oficerowi AK, który z narażeniem życia dostarczał rządom Anglii i USA materiały informujące o rozpoczęciu całkowitej eksterminacji Żydów w hitlerowskich obozach śmierci, wykazuje do jakiego stopnia zaprzepaściliśmy walkę o właściwe miejsce w historii  II Wojny Światowej, walkę o pamięć ofiar nazistowskiego i sowieckiego totalitaryzmu oraz o właściwe przedstawianie Holocaustu.

Uczestnicy Konferencji zostali poruszeni “wpadką” Baraka Obamy. Prezydent USA mimowolnie zademonstrował nam wszystkim, do jakiego stopnia nasze Konferencje są potrzebne i jak istotną spełniają rolę dając szanse polskim naukowcom w proponowaniu zmian w najbardziej szeroko wykorzystywanych podręcznikach akademickich i monografiach dotyczących obszarów Centralnej i Wschodniej Europy.

Omawiane teksty:

  1. Anna Cichopek-Gajraj, Beyond Violence: Jewish Survivors in Poland and Slovakia, 1944-1948, Cambridge University Press
  2. Curtis Murphy, From Citizens to Subjects: City, State, and the Enlightenment in Poland, Ukraine, and Belarus, University of Pittsburgh Press
  3. Diana Reilly, Scattered: The Forced Relocation of Poland’s Ukrainians after World War II, University of Wisconsin Press
  4. Robin Remington, Robert Evanson, Larry Watts, Paul Wallace, Codependency and Globalization: Central, East and Southeastern Europe, Rowman & Littlefield
  5. Grzegorz Rossolinski-Liebe, Stepan Bandera: The Life and Afterlife of a Ukrainian Fascist, University of Pittsburgh Press
  6. Oscar Sanchez-Sibony, Red Globalization: The Political Economy of the Soviet Cold War from Stalin to Khrushchev, Cambridge University Press
  7. Hugo Service, Germans to Poles: Communism, Nationalism and Ethnic Cleansing after the Second World War, Cambridge University Press
  8. Oscar Swan, A Kaleidoscope of Poland: A Cultural Encyclopedia, University of Pittsburgh Press
  9. Jennifer Yoder, Crafting Democracy: Regional Politics in Post-Communist Europe, Rowman & Littlefield

Tekst pt: Beyond Violence: Jewish Survivors in Poland and Slovakia, 1944-1948 autorstwa Anny Cichopek-Gajraj został bardzo wysoko oceniony przez ekspertów. Autorka gorąco dziękowała za wszystkie uwagi i komentarze, potwierdzeniem czemu służy list nadesłany do nas po zakończeniu konferencji. 

Omawiany tekst Stepan Bandera: The Life and Afterlife of a Ukrainian Fascist autorstwa Grzegorza Rossolinski-Libe wywołał gorące dyskusje dotyczące interpretacji i oceny wydarzeń i osoby Bandery.

Podczas omawiania tekstu Jennifer Yoder pt.: Crafting Democracy: Regional Politics in Post-Communist Europe recenzenci nie ukrywali swego podziwu dla wielu nowych i ciekawych obserwacji i stwierdzeń autorki. Eksperci, jako wybitni znawcy procesów demokratycznej transformacji na terenie Bułgarii, Polski i Słowacji, proponowali pewne zmiany i uzupełnienia w tekście, które w większości zostały przyjęte przez autorkę z wielką wdzięcznością, która jest zawarta w nadesłanym liście.

Tekst Diany Reilly pt.: Scattered: The Forced Relocation of Poland’s Ukrainians after World War II przeznaczony jest do szerokiego czytelnika, ale także jako materiał pomocniczy dla uniwersyteckich kursów poświęconych II Wojnie Światowej i sowieckiemu opanowaniu Centralnej i Wschodniej Europy. Autorka nie bez literackiego talentu posłużyła się rozmowami z członkami swojej bliskiej i dalszej rodziny dla wyjaśniania w oparciu o te relacje bardziej ogólnego obrazu Akcji Wisła. Eksperci sugerowali rozszerzyć bazę źródłową książki.

Eksperci odnieśli się z wielką uwagą do pracy Oscara Swana pt.: A Kaleidoscope of Poland: A Cultural Encyclopedia, rozumiejąc, że odegra ona wielką rolę zarówno w świecie mediów jak i wśród osób wybierających się do Polski lub poszukujących o niej podstawowych informacji. Eksperci podkreślali wysoką wartość tekstu, poprawność podawanych informacji i unikanie tak niestety wciąż częstych antypolskich akcentów w populistycznych stereotypach.

Hugo Service przygotował swoją pierwszą poważną monografię pt.: German to Poles: Communism, Nationalism and Ethnic Cleansing after the Second World War po wielu latach archiwalnych badań zarówno w Niemczech jak i Polsce. Eksperci zasugerowali autorowi zapoznanie się z kilkoma najnowszymi polskimi książkami, ale wyraźnie uznali pracę za cenne i nadzwyczaj bezstronnie przygotowane ważne uzupełnienie światowej wiedzy na poruszany temat. Ze swej strony Hugo Service nie tylko podziękował ekspertom za ich uwagi, ale przesłał list, w którym wyraża głęboką wdzięczność za zaproszenie go na naszą Konferencję pozwalającą mu między innymi rozszerzyć kontakty z polskim środowiskiem naukowym.

Dyskusja dotycząca pracy Oscara Sanchez-Sibony pt.: Red Globalization: The Political Economy of the Soviet Cold War from Stalin to Khrushchev wowołała wielkie zainteresowanie recenzentów. Eksperci doceniali osiągnięcia krytykowanej pracy i zaproponowali rozszerzyć niektóre elementy interpretacyjne dotyczące ocen politycznych Związku Radzieckiego i jego zagranicznej polityki gospodarczej. James Collins nadesłał nam list z podziękowaniem za tak gruntowne omówienie trzech tekstów zgłoszonych przez Cambridge University Press.

Przykładowe tytuły wydanych książek

Tekst pt.: Codependency and Globalization: Central, East and Southeastern Europe jest pracą zbiorową wielu autorów pod redakcją Robin Remington i Roberta Evansona. Sugestie ekspertów dotyczyły rozszerzenia tematu Białorusi i Ukrainy, wzbogacenia bazy źródłowej dotyczącej Czech i poprzednio Czechosłowacji.

Niezwykle gruntowna, oparta o długą kwerendę w licznych archiwach praca  Curtisa Murphy’ego pt.: From Citizens to Subjects: City, State, and the Enlightenment in Poland, Ukraine, and Belarus, wywoła poważne dyskusje w europejskim świecie naukowym. Sugestie ekspertów dotyczyły wykorzystania materiałów o ludności żydowskiej, oceny „Oświeconej Polityki” Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wydaje się, że książka Murphy’ego poróżni Polaków, ale jednocześnie bardzo rozszerzy znajomość dziejów naszego kraju w anglojęzycznym świecie.

Listy od gości:
Listy Anny Cichopek-Gajraj i Oscara Sanchez-Sibony
List Curtisa Murphy`ego
List Huga Service`a
List Jamesa Collinsa
List Jennifer Yoder
List Susan McEachern
List Oscara Swana