XVII Konferencja 08-21 czerwca 2019 r.

W dniach 8 – 21 czerwca 2019 r. odbyła się siedemnasta Konferencja/Seminarium Naukowe: „Przywracanie Zapomnianej Historii. Wyobrażenia o Europie Środkowo-Wschodniej w Anglojęzycznych Podręcznikach Akademickich”.  

Patronat Honorowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Dudy oraz list Premiera Mateusza Morawieckiego.

Stały Komitet Doradczy: Polska Akademia Umiejętności, Centrum Studiów Wschodnich Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Adama Mickiewicza, Muzeum Historii Polski oraz Prezydent RP Andrzej Duda.

Donorzy: Polska Fundacja Narodowa, Fundacja PGNiG

W tegorocznej edycji konferencji udział wzięło dwunastu autorów i wspólautorów ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii oraz z Polski i Litwy oraz 33 ekspertów z Polski, Ukrainy, Węgier i Czech. Obrady odbyły się w  Warszawie, w Poznaniu (UAM) oraz w Akademii Mohylańskiej w Kijowie. Obrady były moderowane przez prof. prof.: Andrzeja Kamińskiego, Johna Merrimana i Adama Kożuchowskiego. Goście konferencji zwiedzili w Warszawie: Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Polin, Stare Miasto; w  Gnieźnie: Katedrę oraz inne kościoły, Muzeum Początków Państwa Polskiego z trzema filmami o najstarszych dziejach Polski; w Kórniku:  Bibliotekę Raczyńskich oraz Pałac Działyńskich,  w Rogalinie Pałac i galerię sztuki Raczyńskich. Zwiedzanie wybranych zabytków Polski i regionu jest częścią ustalonej przez lata tradycji konferencji i stanowi podstawę jej „dyplomatycznego” wymiaru: dzięki niej nasi goście mają okazję zapoznać się nie tylko z uczonymi z regionu oraz ich poglądami, ale także materialnym i kulturowym dziedzictwem Polski i krajów ościennych. W tym roku po raz pierwszy goście konferencji mieli okazję zwiedzać Kijów, stolicę niepodległej Ukrainy i skarbnicę wielu pamiątek po Pierwszej Rzeczpospolitej.

Przedmiotem obrad było dziewięć manuskryptów monografii oraz jeden regularnie wznawiany od kilkudziesięciu lat podręcznik do dziejów cywilizacji zachodniej (ten sam tytuł posiada wielu autorów, zmieniających się w czasie; w naszym przypadku są to: Clare Crowston i Joe Perry. Przedmiot: Cywilizacja Europejska, wykładany na wszystkich uniwersytetach amerykańskich, jako obowiązkowy, pozostaje najpopularniejszym kursem historii nie-amerykańskiej w USA, mimo że w ostatnich latach musi mierzyć się z konkurencją w postaci kursów tzw. historii globalnej. Wznawiane i aktualizowane co kilka lat podręczniki docierają do setek tysięcy, a nawet milionów studentów wszystkich kierunków studiów. Zawarte w nich treści dotyczące historii Polski i krajów regionu są często pierwszymi, na jakie w ogóle trafiają amerykańscy studenci.

Innym tekstem o potencjalnie szerokim zasięgu, omawianym w tym roku, była An Environmental History of Krakow – tłumaczenie książki na język angielski - pod red. Adama Izdebskiego: pionierska próba włączenia badań polskich w niezwykle popularny w ostatnim czasie na Zachodzie nurt tzw. historii środowiskowej.

Poza tym, wszystkie omawiane monografie i wybory tekstów, wyjąwszy Jews in the Grand Duchy of Lithuania Jurgity Verbickene z Uniw. Wileńskiego, dotyczą historii dwudziestowiecznej. Poza wspomnianym studium o Żydach w Wlk. Księstwie Litewskim, wciąż nieukończonym, historii żydowskiej dotyczyły manuskrypty książek: Homelands: Poles and Jews in Communist Poland Anat Plocker, z punktem ciężkości na wydarzeniach 1968 roku; a także wybór tekstów Piotra Wróbla z Uniw. Toronto All for Naught? Three Essays on Jewish Politics in Poland before the Holocaust. Książka młodego historyka dyplomacji Denisa Clarka Passions and Policies: Poles and Poland in Western Diplomacy 1914-21 omawia dzieje tzw. sprawy polskiej w oczach zachodnich dyplomatów i polityków w czasie I wojny światowej oraz po niej. Bolesnym zagadnieniom II wojny poświęcone zostały: A Camp Near Danzig: the Shame and Silence of Stutthof  Ruth Schwertfeger, oryginalne studium łączące metodę badań archiwalnych, wywiadów ze świadkami oraz analizę tekstów literackich, a także The Polish Catholic Church under German Occupation: the Reichsgau Warthelnad 1939-45 doświadczonego badacza Jonathana Huenera. Natomiast dziejom sąsiadów Polski: Remaking Ukraine after World War II: the Clash of Local and Central Soviet Power 1944 – 50 australijskiego historyka Filipa Slaveski’ego, oraz In the Kingdom of Shoes: Bat’a, Zlin and Globalization 1894-1945 Zachary’ego Austina Doleshala.

Wszystkie dyskusje odbyły się zgodnie z planem, przy czym najdłuższa, bo całodniowa, dotyczyła History of Western Civilization. Jak to bywa w świecie akademickim, niektóre manuskrypty wzbudziły ogólny aplauz, większość jednak dała okazję do dyskusji i polemik. Zgodnie z formatem naszej konferencji, celem ekspertów jest nie tylko zwrócić uwagę na możliwe błędy rzeczowe lub pominięcia, ale też zachęcić autorów do przemyślenia konkretnych fragmentów, które z punktu widzenia czytelnika środkowoeuropejskiego brzmią kontrowersyjnie, wydają się powierzchowne, naznaczone stereotypami, itp. Ponieważ podczas wszystkich dyskusji obecni byli zarówno autorzy jak i redaktorzy omawianych tekstów, nie mamy wątpliwości, że wszelkie uwagi naszych ekspertów zostaną uwzględnione i to przełoży się na zmiany i poprawki w książkach, które ukażą się w druku.

Omawiane teksty:

  1. Denis Clark (University of Calgary), Passions and Policies: Poles and Poland in Western Diplomacy, 1914-1921, McGill-Queen's University Press
  2. Clare Crowston (University of Illinois), Joe Perry (Georgia State University), A History of Western Civilization, Bedford/St. Martin's Press
  3. Zachary Austin Doleshal (Sam Houston State University), In the Kingdom of Shoes: Bat’a, Zlín, and Globalization, 1894-1945, University of Toronto Press
  4. Jonathan Huener (University of Vermont), The Polish Catholic Church under German Occupation: The Reichsgau Wartheland, 1939-1945, Indiana University Press
  5. Adam Izdebski (ed) (Jagiellonian University), An Environmental History of Krakow, University of Pittsburgh Press
  6. Anat Plocker (Stockton University), Homelands: Poles and Jews in Communist Poland, Indiana University Press
  7. Ruth Schwertfeger (University of Wisconsin), A Camp Near Danzig: The Shame and the Silence of Stutthof, McGill-Queen's University Press
  8. Filip Slaveski (Deakin University), Remaking Ukraine after WWII: The Clash of Local and Central Soviet Power, 1944-1950, Cambridge University Press
  9. Jurgita Verbickiene (University of Vilnius), Jews in the Grand Duchy of Lithuania, University of Pittsburgh Press
  10. Piotr J. Wróbel (University of Toronto), All for Naught? Three Essays on Jewish Politics in Poland before the Holocaust, McGill-Queen's University Press

Listy od gości:
List Jenniki Baines
List Dee Mortensen